नेपालमा डढेलो चुनौती: किन नियन्त्रणभन्दा रोकथामलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ?

नेपालका तराई, भित्री मधेश तथा पहाडी क्षेत्रहरूमा तापक्रम निरन्तर बढिरहेको छ र वर्षाको ढाँचा झन् अनियमित बन्दै गएको छ। यस वर्ष मौसमविद्हरूले औसतभन्दा कम वर्षा र औसतभन्दा बढी तापक्रम रहने अनुमान गरेका छन्। साथै वर्षा छोटो समयमै अत्यधिक मात्रामा र सीमित क्षेत्रमा केन्द्रित हुने सम्भावना छ। परिवर्तित मौसमी अवस्थाले नेपालमा अहिलेको समयलाइ धेरैले “डढेलो मौसम” भनेर वर्णनगर्छन् ।

देशका विभिन्न भागहरूमा वन डढेलोका घटना सुरु भइसकेका छन्। पहिले मौसमी जोखिमका रूपमा लिइने डढेलो अहिले वातावरणीय, सामाजिक तथा आर्थिक क्षेत्रमा दूरगामी असर पार्ने नियमित राष्ट्रिय विपद्का रूपमा विकसित भएको छ। तर नेपालमा डढेलो व्यवस्थापनप्रतिको दृष्टिकोण अझै पनि मुख्यतः प्रतिक्रियामूलक छ। डढेलो लागिसकेपछि त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कार्यमा धेरै ध्यान दिइन्छ, तर आगलागी हुनुअघि जोखिम न्यूनीकरणका लागि अपेक्षाकृत निकै कम प्रयास गरिन्छ।