तराईको जलप्रणाली क्षतविक्षत

मधेशमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव, भू–उपयोगमा परिवर्तन र चुरे–भावर क्षेत्रको विनाशले जलसङ्कट निम्तिएको संसदीय समितिको अध्ययनले देखाएको छ । राष्ट्रिय सभाको विकास, आर्थिक मामिला तथा सुशासन समितिले गरेको अध्ययनले चुरे भावर पुनर्भरण क्षेत्रमा भइरहेको वनविनाश र अनियन्त्रित बालुवा, गिट्टी उत्खननले मधेशका जलवृत्तलाई पुनर्जीवित गर्ने मुख्य प्राकृतिक प्रणालीलाई नै क्षतविक्षत बनाएको देखाएको छ । यसले गर्दा आधार बहाव कमजोर भएको र मधेशभरि पानी अभावको समस्या थप भयावह बनाएको अध्ययनको निष्कर्ष छ ।

संसदीय समितिको अध्ययनले मधेश प्रदेशमा पानीको सतहमा वार्षिक रूपमा दुईदेखि चार मिटरको गिरावट आएको देखाएको छ । दीर्घकालीन प्रवृत्तिले भने वार्षिक रूपमा करिब ०.०५ देखि ०.१० मिटरले तल झर्दै गएको छ । अध्ययन अनुसार प्रदेशभरि औसतमा ६० प्रतिशत ट्युबवेल जलसतह सक्सन लिमिटभन्दा तल गएको र भूमिगत जल भण्डारणमा अनुमानित तीन हजार ६७५ मिलियन घनमिटरले कमी आएको छ ।