बिप्पा सम्झौता र लगानीको प्रश्न

नेपालले लगानी भित्र्याउन सन् १९८३ पछि अर्थात ३३ बर्ष यता फ्रान्स, भारत, मौरीसस, फिनल्यान्ड, बेलायत र जर्मनीसँग बिप्पा अर्थात् लगानी प्रवद्र्धन तथा सुरक्षण प्रत्याभूति सम्झौता गरेको छ । यी सम्झौता पञ्चायतकालमा दुई, बहुदल पुनस्र्थापनापछि दुई र गणतन्त्र आएपछि दुई गरी आधा दर्जन सम्झौताहरू भएका रहेछन् । राणाकाल र यसभन्दा अघि विशेषतः भारत र तत्कालीन तिब्बतसँग आर्थिक तथा गैरआर्थिक सन्धि–सम्झौताहरू हुँदै आए ।

विश्वमा उदारीकरण परिस्थितिकम सन्दर्भमा विशेषतः सन् १९९२ पछि नेपालमा व्यापक उदारीकरणपश्चात् बैदेशिक लगानी प्रवेश गर्न खुकुलो हुँदै आएको छ । वैदेशिक लगानी भन्नाले सहज भाषामा एक देशको पुँजी–पैसा लगेर अर्को देशमा लगानी गर्ने कार्य हो । कानुन बनाएर वा मानेर एक देशको लगानी अर्को देशमा हस्तान्तरण गर्दा त्यसको सुरक्षा–संरक्षणका लागि दुई देशबीच गरिने सम्झौता नै बिप्पा हो । अंगे्रजीमा बिप्पा बाइल्याटरल इन्भेस्टमेन्ट प्रोमोसन एन्ड प्रोटेक्सन एग्रिमेन्टको छोटकरी रूप हो । समग्रमा यो सम्झौता देशको आर्थिक विकासका लागि उद्योगधन्दा, व्यापार व्यवसायका लागि विदेशी लगानीकर्ता आकर्षित, प्रोत्साहित र प्रवद्र्धन दुई देशबीच गरिने एक सम्झौता हो ।