चुनौतीपूर्ण खाद्य सुरक्षा र पहलकदमी

खाद्य सुरक्षामा देखिएका समस्या तथा चुनौतीहरूमा अन्य धेरै विकासशील मुलुकहरूमा झैं नेपालमा पनि संस्था र संरचनाहरू बने पनि तिनले प्रभावकारी रूपमा कार्यसम्पादन गर्न सकेको देखिँदैन । यस सन्दर्भमा खाद्य सम्प्रभुताको हक नागरिकको मौलिक हक बनाइएको र सो नीति कार्यान्वयन गर्न कानुनी व्यवस्था तथा सरकारी संयन्त्रहरू तयार गरिएको भए पनि यी संयन्त्रहरूको सञ्चालन प्रभावकारी हुनेमा शंका गर्ने प्रशस्त आधारहरू छन् । नेपालमा प्रमुख खाद्यान्न बाली र खाद्यवस्तुको उत्पादन र उत्पादकत्व दुवै कम छ । पछिल्लो तथ्यांकनुसार नेपालीको औसत वार्षिक प्रतिव्यक्ति आय १ हजार ३ सय ७२ अमेरिकी डलर पुगेको देखिन्छ ।

नेपालीको औसत दैनिक आय ३.७५ अमेरिकी डलर भए पनि दैनिक १९ अमेरिकी डलरभन्दा कम आम्दानीमा जीवन निर्वाह गर्नुपर्ने जनसंख्याको हिस्सा लगभग १५ प्रतिशत छ । यसबाहेक विगत २ वर्ष फैलिएको कोभिड १९ महामारीले अन्य मुलुकहरूमा जस्तै नेपालमा पनि हजारौं परिवारलाई पुनः गरिबीको रेखामुनि धकेलेको छ । यस अवस्थामा आफ्नै घरेलु उत्पादन नपुग भई खाद्य सामग्री आयात गरेर उपलब्ध गराइएको अवस्थामा पनि क्रयशक्ति कम भएका कारण जनसंख्याको यो हिस्सा पर्याप्त खाद्य तथा पोषण प्राप्त गर्नबाट वञ्चित हुने देखिन्छ ।