जिदान इकबाल : पाकिस्तानलाई विश्वकपको पहिलो ऐतिहासिक क्षण दिलाउने फुटबलर

काठमाडौँ । स्कोरबोर्डमा नर्वेको ४–१ को जित देखिइरहेको थियो । ४० वर्षपछि विश्वकपमा फर्किएको इराक आफ्नो पहिलो खेलमा नराम्ररी पराजित भएको थियो ।

एर्लिङ हालाण्डले विश्वकप डेब्युमा दुई गोल गरेपछि नर्वेले समूह ‘आई’ मा सहज जित निकालेको थियो । तर, पाकिस्तानका लागि भने नतिजाभन्दा ठूलो एउटा ऐतिहासिक क्षण जन्मिएको थियो ।

मंगलबार अमेरिकाको म्यासाचुसेट्स राज्यस्थित फक्सबरोको बोस्टन स्टेडियममा खेलको ५९औँ मिनेटमा जिदान इकबाल मैदानमा प्रवेश गरेसँगै उनी फिफा विश्वकपमा खेल्ने पाकिस्तानी मूलका पहिलो खेलाडी बने ।

पाकिस्तानको राष्ट्रिय टोली अहिलेसम्म कहिल्यै विश्वकपमा छनोट हुन सकेको छैन । फिफा विश्व वरीयतामा १९८औँ स्थानमा रहेको पाकिस्तानका २५ करोडभन्दा बढी नागरिकले दशकौँदेखि विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता बाहिरबाट मात्रै हेर्दै आएका छन् । तर २३ वर्षिय जिदान इकबालमार्फत् त्यो इतिहास एक प्रकारले बदलिएको छ।

तीन देशबीचको छनोट

जिदान अम्मार इकबालको जन्म सन् २००३ अप्रिल २७ मा इङ्ग्ल्यान्डको म्यानचेस्टरमा भएको थियो । उनका पिता अम्मार इकबाल पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तस्थित साहीवालका हुन् भने आमा आयात दक्षिणी इराकमा जन्मिएकी हुन् ।

यस कारण उनी इङ्ग्ल्यान्ड, पाकिस्तान वा इराकमध्ये कुनै पनि देशबाट खेल्न योग्य थिए । तर इराकबाट खेल्ने निर्णय कुनै योजनाबद्ध प्रक्रिया थिएन । सामाजिक सञ्जालमार्फत उनको खोजी सुरु भएको थियो ।

विश्वभर रहेका इराकी मूलका व्यक्तिहरूको गतिविधि पछ्याउने एउटा लोकप्रिय इन्स्टाग्राम पेजले उनको पारिवारिक पृष्ठभूमिबारे सम्पर्क गरेको थियो । त्यसपछि खबर इराक फुटबल सङ्घसम्म पुग्यो र सङ्घका पदाधिकारीहरूले जिदान तथा उनका अभिभावकसँग भिडियो कलमार्फत संवाद थाले ।

खेलकुद समाचार माध्यम द एथलेटिकसँग कुरा गर्दै जिदानले इराक रोज्नुको कारण खुलाएका थिए । ‘ुइराक र विश्वभर रहेका समर्थकहरूको माया तथा फुटबल सङ्घले मलाई टोलीमा ल्याउन गरेको प्रयास मुख्य कारण थियो । जब कसैले यति धेरै माया देखाउँछ, त्यसको प्रत्युत्तर दिनु स्वाभाविक हो’, उनले भने ।

सन् २०२१ मा इराकको यू–२३ टोलीमा बोलाउनु अघि उनले कहिल्यै इराकको भ्रमण गरेका थिएनन् । सुरुमा सांस्कृतिक भिन्नताले उनलाई चुनौती दिएको थियो, तर पटक–पटक फर्कँदै जाँदा इराक उनको आफ्नै घरजस्तै महसुस हुन थाल्यो ।

म्यानचेस्टर युनाइटेडदेखि विश्वकपसम्म

जिदान आठ वर्षको उमेरमा म्यानचेस्टर युनाइटेडको एकेडेमीमा आबद्ध भएका थिए। उनले १२ वर्ष क्लबमै बिताए । सन् २०२१ डिसेम्बरमा १८ वर्षको उमेरमा उनले युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा म्यानचेस्टर युनाइटेडबाट खेल्दै झन्डै दुई दशकपछि उक्त प्रतियोगितामा खेल्ने पहिलो ब्रिटिस दक्षिण एसियाली खेलाडी बन्ने उपलब्धि हासिल गरे ।

यद्यपि, पहिलो टोलीमा नियमित अवसर भने पाएनन् । त्यसपछि उनी करिब १० लाख युरोमा नेदरल्यान्ड्सको शीर्ष डिभिजन क्लब एफसी उट्रेख्टमा पुगे ।

इराकको २१ खेल लामो कठिन विश्वकप छनोट यात्राका क्रममा उनले महत्वपूर्ण भूमिका खेले । विशेषगरी इन्डोनेसियाविरुद्धको निर्णायक गोलले टोलीलाई विश्वकपतर्फ अघि बढाउन मद्दत गरेको थियो ।

पाकिस्तानले किन गुमायो यस्तो प्रतिभा ?

पाकिस्तान फुटबल महासङ्घले पनि जिदानको प्रगति नजिकबाट नियालेको थियो । तर इराकसँग प्रतिस्पर्धा गर्न पाकिस्तान सक्षम थिएन ।

फुटबलपाकिस्तान डटकमका सम्पादक अली अहसानका अनुसार दुई देशको फुटबल संरचनाबीचको अन्तर अत्यन्त ठूलो छ। ‘हामी अझै ठूला क्लबमा खेल्ने खेलाडी आकर्षित गर्न संघर्ष गरिरहेका छौँ । हाम्रो वरीयता कमजोर छ, व्यावसायिक संरचना छैन । पाकिस्तान फुटबल महासङ्घसँग अझै प्राविधिक निर्देशक वा राष्ट्रिय टोलीका लागि समर्पित खेलाडी खोजी गर्ने टोलीसमेत छैन’, उनले भने।

जिदानले ठूलो प्रतियोगिता खेल्ने अवसरका लागि इराक रोजे, जुन पाकिस्तानबाट सम्भव देखिँदैनथ्यो । ‘यदि उनले पाकिस्तान रोजेका भए अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पाकिस्तानी फुटबलको छवि उकास्न ठूलो भूमिका खेल्न सक्थे । त्यो बेला उनी म्यानचेस्टर युनाइटेडमै थिए । उनले पाकिस्तानमा फुटबल सुधारबारे गम्भीर बहस सुरु गराउन र बालबालिकालाई प्रेरित गर्न सक्थे’, अहसानले भने ।

हारमा पनि इतिहास

जिदानको बाटो इराकतर्फ मोडियो । तर पाकिस्तानका लागि उनको विश्वकप सहभागिता अझै पनि गर्वको विषय बनेको छ । ‘म आशा गर्छु, एसियाली, अरब वा जुनसुकै समुदायका बालबालिकाले यो देखेर ‘हामी पनि सक्छौँ’ भन्ने विश्वास गर्नेछन्’, जिदानले द एथलेटिकसँग भनेका थिए, ‘यदि मैले गर्न सक्छु भने, उनीहरूले किन सक्दैनन् ?’

इराकले अब सोमबार फ्रान्ससँग खेल्नेछ भने जुन २६ मा सेनेगलसँग समूह चरणको अन्तिम खेल खेल्नेछ। धेरैले इराकलाई नकआउट चरण पुग्ने दाबेदार मान्दैनन्।

तर विश्वकपसम्मको यात्रा पनि धेरैले सम्भव ठानेका थिएनन् । नर्वेविरुद्ध इराक पराजित भयो, तर पाकिस्तानका लागि भने त्यो दिन इतिहास लेखियो ।