इबोला रोकथामको पूर्वतयारी खै ?

विश्व स्वास्थ्य संगठनले प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगोको पूर्वी इतुरी प्रान्तमा फैलिएको इबोला भाइरसको प्रकोपलाई विश्वव्यापी महामारीको मापदण्ड पूरा नगरे पनि अन्तर्राष्ट्रिय चासोको सार्वजनिक स्वास्थ्य संकटकाल घोषणा गरेको छ। फैलिएको इबोलाको प्रजाति ‘बुन्डिबुग्यो’ भएको र संक्रमित, फैलावट तथा मृतकको संख्या अझै अनिश्चित रहेको विश्व स्वास्थ्य संगठनका महासचिवले बताएका छन्।

विगतको एक घटना चर्चा गरौं। एक नेपाली स्थानीय क्लबको निमन्त्रणामा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट केही वर्षअघि भदौ ६ गते नेपाल भित्रिएका एक नाइजेरियन युवा फुटबल खेलाडी थिए। उनीमा ज्वरो देखिएको थियो। अस्पताल तथा सरोकारवालाहरू शड्ढया नभएको भन्दै पन्छिएका, समन्वय गर्न तथा नजिक पर्न तर्सिएका हेल्थ डेस्क, आफ्नो अधिकार नभएको भन्दै आतंकित प्रहरी, अस्पताल लैजान नमानेका एम्बुलेन्स र आइसोलेसन वार्ड तथा प्राविधिक नभएको भन्दै भागाभाग भएका उपचारका लागि तोकिएका अस्पताल र स्वास्थ्यकर्मीको व्यवहार छरपष्ट भएको थियो। आएको देश, संक्रमण र रोगको हाउगुजी छरपस्टै भएको थियो। पछि ज्वरो घटेकाले र उनी भिसाबिना आएका अवैध भएकाले उनलाई भोलिपल्टै फर्काइएको थियो। उनमा आएको ज्वरो इबोलाको संक्रमणले नभई अवैध रूपमा नेपाल भित्रिएकाले भएको तनावले भएको निष्कर्ष निकालिएको थियो। जबकि सरकार जोखिम न्यून भएको र हाम्रो पूर्वतयारी छ भन्दै समाचारमा यत्रतत्र देखिन्थ्यो। जब शंकास्पद बिरामी आउँछ, तब इबोला संक्रमणको सचेतना, निगरानी तथा रोकथामको तयारी दर्साउँछ। उपर्युक्त एक खेलाडी ज्वरोसहित भित्रिँदा सबैभन्दा सुविधासम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र देशकै केन्द्र राजधानीमा देखिएको अवस्थाले हाम्रो पूर्वतयारी, सचेतना र प्रतिकार्यलाई जिस्काएको थियो र कागजमा भएको तयारी व्यवहारमा आउँदैन भन्ने समेत झल्काउँछ।