अल्फ्रेड नोबेलले उल्लेख नगरेको एउटा पुरस्कार

विश्वकै सर्वोच्च बौद्धिक सम्मान मानिन्छ, नोबेल पुरस्कार । भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, चिकित्साशास्त्र, साहित्य र शान्तिजस्ता विधामा यो पुरस्कार सन् १९०१ देखि दिइँदै आएको छ । अर्थशास्त्र क्षेत्रमा भने यसको सुरुवात पछि मात्रै भएको थियो । आधिकारिक रूपमा अल्फ्रेड नोबेलको स्मृतिमा आर्थिक विज्ञानमा ‘स्वेरिजेस रिक्सब्यांक पुरस्कार’का रूपमा चिनिने यो पुरस्कार सन् १९६९ देखि दिइँदै आएको छ । स्वीडेनको केन्द्रीय बैंक स्वेरिजेस रिक्सब्यांकले नोबेलको मृत्युको ३००औं वार्षिकोत्सवका अवसरमा अर्थशास्त्र क्षेत्रमा पनि यो पुरस्कार स्थापना गरेको थियो । अर्थशास्त्रले पनि विज्ञान र साहित्यजस्तै वैश्विक मान्यता प्राप्त गर्न सकेको छ ।

सन् १९६९ देखि २०२५ सम्म अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कारले आर्थिक सिद्धान्त, नीति र सामाजिक कल्याणमा ठूलो प्रभाव पारेको छ । यसले म्याक्रोइकोनमिक्स, सूक्ष्म अर्थशास्त्र, व्यवहारिक अर्थशास्त्र र विकास अर्थशास्त्रजस्ता क्षेत्रमा नवीन अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन दिएको छ । यस पुरस्कारले विश्वका जटिल आर्थिक समस्या सम्बोधन र नीति निर्माणमा सहयोग पु¥याउन महŒवपूर्ण भूमिका खेलेको छ । तसर्थ, भविष्यमा यस पुरस्कारले जलवायु परिवर्तन, प्रविधिक विकास र वैश्विक असमानताजस्ता समकालीन चुनौती सम्बोधन गर्ने अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिने सम्भावना बढी देखिएको छ । सन् १९६९ देखि २०२५ सम्म अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कारको यात्रा अर्थशास्त्रको विधाकै विकासको प्रतिबिम्ब हो ।