गृहयुद्धको सँघारमा बंगलादेश

बंगलादेशमा स्थायित्व रहेको, आर्थिक प्रगतिको दिशामा देश अगाडि बढिरहेको देशका लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली रहेको तथा धार्मिक, सामाजिक एवं सांस्कृतिक सहिष्णुता रहेको कुरा देशभित्र र देशबाहिरका कतिपयलाई मन परेको थिएन । बंगलादेशकी निवर्तमान प्रधानमन्त्री शेख हसिनाको शासन प्रणाली कुनै पनि कारणले अलोकप्रिय थिएन । न त उसले जनविरोधी निर्णय नै लिएको थियो । जुन आरक्षणको विरोधमा जनता सडकमा उत्रेका थिए, त्यो पनि राष्ट्र स्थापना भएको समयदेखिकै व्यवस्था थियो र देशको सर्वोच्च अदालतद्वारा पनि सही ठह¥याएको छ । त्यहाँका छात्रहरू, विपक्षी राजनीतिक दल, धार्मिक इस्लामिक समूह र त्यहाँका सैनिकसमेतको भित्री योजनामा यो आन्दोलन सफल भएको छ, तर आन्दोलनका क्रममा जसरी हिन्दू मन्दिरमा तोडफोड भयो, आगलागीका घटना भए, हिन्दूहरूलाई कुटपिट गरियो, उत्पीडन र अत्याचार गरियो, त्यसलाई हेर्दा यो राजनीतिक आन्दोलन त पक्कै पनि थिएन । छात्रहरूको आन्दोलन पनि थिएन । केवल लुटपाट, हिंसा, आगजनी र अत्याचारका घटना मात्रै थिए । आफूहरूमाथि भइरहेको अन्याय र अत्याचार पराकाष्ठामा पुग्दा हजारौं होइन, लाखौं हिन्दू सडकमा ओलिएर ‘हरे कृष्णा, हरे कृष्ण, हरे राम’को नारा लगाउँदै आफ्नो सुरक्षा र अधिकारको माग गरेका छन् । बाध्य भएर अन्तरिम प्रधानमन्त्री मोहम्मद युनुसले अल्पसंख्यकको रक्षा गर्न अपिल गरेका छन् ।

बंगलादेशको घटनालाई जति सहज र सामान्य ठानिएको थियो, त्यो रहेनछ । शेख हसिना वाजेद प्रधानमन्त्रीको पदबाट हटेको केही समय पनि बितेको छैन, तर जसरी गोपालगन्ज, लिट्टगांवलगायतका दर्जनौं सहरमा शेख हसिनाको आवामी लिग समर्थक छन्, यसलाई हेर्दा बंगलादेशको राजनीतिमा अझ धेरै आरोह–अवरोह आउने सम्भावनालाई खारेज गर्न सकिँदैन । अवस्था यही रहिरह्यो भने देश गृहयुद्धको अवस्थामा जान सक्नेछ । अन्तरिम सरकारका प्रधानमन्त्री अर्थशास्त्री अवश्य पनि छन्, तर देश भनेको विश्वविद्यालय होइन र जनता भनेको विश्वविद्यालय अथवा क्याम्पसका विद्यार्थी हुँदैनन् । उनको विज्ञता र विद्धताको प्रदर्शन गर्ने ठाउँ शासन सत्ता होइन । नेपालमा र विश्वका अनेकौं देशमा अर्थशास्त्रबाट पीएचडी गरेकाहरू देशको अर्थमन्त्री बनेका उदाहरण छन्, तर खोइ ती देशहरूको अर्थव्यवस्थामा परिवर्तन आएको ? मोहम्मद युनुस अर्थशास्त्रका विद्वान् छन्, तर वर्तमानको जटिल परिस्थितिबाट निकाली देशलाई सही गन्तव्यसम्म पु¥याउन सक्नेछन् भन्नेमा शंका छ । भारतका भुतपूर्व प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंह अपवाद थिए । बंगलादेशमा अझ अनिश्चिता बढ्ने सम्भावना छ । बंगलादेशका जनता सेनावाट निकै डराउँछन् । १ किलोमिटर टाढाबाटै सेनाको अनुहार हेरेपछि त्यहाँका जनता घरभित्र हराउँछन्, तर हिन्दूहरूमाथि अत्याचार हुँदा त्यहाँका सैनिकको भूमिका देखिएन ।