टिकटक प्रतिबन्ध र हाम्रो दरिद्रता

यो के खालको शीर्षक हो ? के सम्बन्ध छ र विश्वभरि अर्बाैंले चलाउने गरेको सामाजिक सञ्जाल टिकटक प्रतिबन्धको पछिल्लो नेपाल शृंखला र हाम्रो दरिद्रताका बीचमा ? संसारमा प्रतिबन्धको लहर चलेको छ, कतै कम कतै बढी । चीनमा गुगल, फेसबुक, ट्वीटर, टिकटक, युट्युब सबै प्रतिबन्धित नै छन् । भारतले पनि टिकटक प्रतिबन्ध गरेको छ । संसारमा धेरै कुरा प्रतिबन्धित गरिएका छन्, अनेक बहानामा । यसको हाम्रो दरिद्रतासँग के सम्बन्ध छ र भनेर लाग्नु स्वाभाविक हो । यसको हाम्रो आर्थिक अवस्थासँग केकस्तो सम्बन्ध छ त ? सामाजिक सञ्जाल त नयाँ कुरा हो, तर हाम्रो आर्थिक पछौटेपन त निकै पुरानो हो । कसरी हुन सक्छ यहाँ कुनै सम्बन्ध ? फेरि चीन त सवृद्ध नै छ अनेक कुरा प्रतिबन्ध गरेर पनि † यसको विश्लेषण सामाजिक, राजनैतिक, आर्थिक भूराजनीतिक अनेक कोणबाट गर्न सकिन्छ । यही सेरोफेरोमा आज केही विश्लेषण गरौं ।

पहिला कुनै कुरा प्रतिबन्धित किन गरिन्छ भनेर बुझौं । प्रतिबन्ध गर्नेहरूको तर्क सधैं आममानिसको हित, सामाजिक सद्भावको संरक्षण र राष्ट्रिय सुरक्षा जस्ता गम्भीर विषय हुने गर्दछ । यस्तो तर्क दिएपछि आममानिसले विरलै विरोध र प्रतिकार गर्दछन् । अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको चेत हाम्रो समाजमा उसै पनि कम नै छ । कसैलाई लागेको ‘असामाजिक’ र ‘सामाजिक सद्भाव भड्काउने’ खाले सामग्री आयो भनेर नेपाल सरकारले टिकटकमाथि बन्देज लगायो, भलै यो बन्देज पूर्णरूपमा प्रभावकारी हुने सम्भावना झिनो छ । अझ यो निर्णय सर्वोच्च अदालतबाट उल्ट्याइने सम्भावना पनि उत्तिकै छ ।