‘देवता मान्छौं, मान्दैनौं कु–संस्कार’

वीरेन्द्रनगर : कालिकोटको शुभकालिका गाउँपालिका–३ का तिलबहादुर शाही महावै जगनाथको धामी हुन्। उनी बालविवाह, छुवाछूत, बोक्सीप्रथा, जातीय विभेदलगायतका सामाजिक विकृतिका विरुद्ध बोल्छन्। उनी आफू पनि विभेद गर्दैनन्। विगतमा आफैंले देखेको विभेद र अहिलेको परिवर्तन भएको समाज देख्दा खुसी व्यक्त गर्छन्। उनी भन्छन्, ‘मान्छे–मान्छे बीचमा हुने विभेद कसैका लागि राम्रो नहुने रहेछ। पहिलेका पुर्खाहरूले यो चलन किन बनाए होलान् भनेर चिन्ता लाग्छ। बुझेर पनि नबुझे झैं गरेर विभेद गरिरहने मान्छेहरू मानव नै होइनन्। हामीले पहिलेका सकारात्मक कुराहरूको संरक्षण र गलत संस्कारहरू छोड्दै जानुपर्छ। आखिर परिवर्तन भनेकै यही न हो।’

पहिले महिनावारी भएका महिला हिँड्ने बाटोमा धामीझाँक्री र पण्डित हिँड्दैन थिए। ‘अपरिचित गाउँमा जाँदा यो बाटोमा महिनावारी भएका महिला हिँड्छन कि भनेर डर पनि लाग्थ्यो। हामीलाई पनि महिनावारी भएका महिला, दलित समुदायका व्यक्तिले छुँदा र अरुले छोएको पानी खाँदा देवताले अनिष्ट गर्छन् भनेर डर देखाइएको थियो। त्यसैले हामी डराएर परम्परागत कु–संस्कार मान्न बाध्य थियौं। हामीलाई पनि यस्तो विभेद गर्न रहर त थिएन’, शुभकालिका गाउँपालिका–८ का दाहालका धामी रत्नचन्द्र सेजुवालले भने, ‘अब हामीले बुझिसक्यौं। कु–संस्कार नमान्दा झन् देवता खुसी हुने रहेछन्। पवित्र मनले देवता मान्छौं। परम्परागत कुरीतिहरू मान्दैनौं। सबैलाई सम्मान गरेर समाजलाई सव्य बनाउन सहयोग गर्छौं। कसैलाई पनि विभेद गर्दैनौं।’