सूर्यविनायक–धुलिखेल ‘सडकमार्ग कि मृत्युमार्ग’ ?

काठमाडौं । नेपालको पूर्वी नाका जोड्ने तथा राजधानी भित्रिने बाहिरिने प्रमुख सडकमध्ये एक हो, सूर्यविनायक–धुलिखेल सडकखण्ड । दैनिक हजारौँको संख्यामा साना ठूला सवारीसाधन गुड्ने यो सडक यात्रु, चालक र स्थानीय बासिन्दाका लागि ‘मृत्युमार्ग’ जस्तै बन्न पुगेको छ ।

सडकका काम समयमै नसकिँदा र सडकको स्तरीकरण सुस्त गतिमा हुँदा आमनागरिकले चरम सास्ती त भोगिरहेकै छन् । सँगसँगै सडक दुर्घटनाका कारण अनाहकमा ज्यान गुमाउने र अंगभंग हुनेहरूको संख्या पनि डरलाग्दो गरी बढिरहेको छ ।

सडक विभागका अनुसार, अरनिको राजमार्गअन्तर्गत यो खण्डलाई विस्तार गरी सुरक्षित र फराकिलो पार्न २०७९ फागुन महिनाबाट काम सुरु भएको थियो । कुल १५.५ किलोमिटर लम्बाइको यो सडकखण्ड तीन वर्षभित्र सक्ने लक्ष्य थियो ।

भक्तपुरको सूर्यविनायकदेखि साँगा र साँगादेखि काभ्रेको धुलिखेलसम्म गरी दुई खण्डमा छुट्टा–छुट्टै सम्झौता भएको थियो । पहिलो खण्डको साँगादेखि धुलिखेलसम्मको ८.४ किलोमिटर निर्माणको जिम्मा लामा कन्स्ट्रक्सनले पाएको छ । यस खण्डको ठेक्का सम्झौता रकम चार अर्ब पाँच करोड ६४ लाख छ ।

ठेक्का सम्झौता भएको लामो समय बितिसक्दा र म्यादको झन्डै दुईतिहाइ अवधि घर्किसक्दा समेत निर्माणको प्रगति भने निराशाजनक छ ।

सडक विभागका अनुसार, साँगा–धुलिखेल सडकखण्डमा सडक विस्तारको काम हालसम्म मात्र १५ प्रतिशत सकिएको छ । निर्माण व्यवसायीको ढिलासुस्ती, समन्वयको अभाव र कमजोर अनुगमनका कारण यो आयोजनाले गति लिन सकेको छैन ।

हिउँदमा धुलो, बर्खामा हिलो

सडक विस्तारका नाममा दायाँबायाँ खनिएका संरचना र भत्काइएका पीचका कारण यो सडकखण्डमा यात्रा गर्नु निकै कष्टकर बनेको छ । घाम लाग्दा सडकभरि कुहिरो मडारिएझैँ धुलो उड्छ, जसका कारण चालकहरूले अगाडिको सवारीसाधन समेत स्पष्ट देख्न सक्दैनन् । धुलोका कारण यो भेगका स्थानीय बासिन्दा, व्यापारी र पैदलयात्रीहरू श्वासप्रश्वाससम्बन्धी गम्भीर रोगको सिकार भइरहेका छन् ।

त्यस्तै, पानी पर्नासाथ सडकखण्ड हिलाम्मे पोखरीमा परिणत हुन्छ । साना गाडी र दुईपांग्रे सवारीसाधन हिलोमा फस्ने, चिप्लने र पल्टिने समस्या यहाँको दैनिक नियति जस्तै बनेको छ । ढल र निकासको उचित व्यवस्थापनबिना नै सडक खनिएकाले वर्षाको पानीले सडक नै बगाउने र पहिरो जाने जोखिम समेत बढाएको छ ।

अढाई वर्षमा १४ जनाको मृत्यु

सडकको दुरावस्थाका कारण नागरिकले आफ्नो जीवन दिएर चुकाउनु परिरहेको छ । जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयको तथ्यांक हेर्दा सूर्यविनायक–धुलिखेल, विशेष गरी साँगा–धुलिखेल खण्डको सुरक्षा अवस्था गम्भीर र डरलाग्दो देखिन्छ ।

आर्थिक वर्ष २०८०/०८१, सडक विस्तारको काम सुरु भएको पहिलो वर्षमै यस क्षेत्रमा दुर्घटनाको ग्राफ ह्वात्तै बढेको देखिन्छ । जिल्लाभर भएका १८३ मध्ये ३७ वटा दुर्घटना साँगा–धुलिखेल खण्डमा मात्रै भए । यो कुल दुर्घटनाको झन्डै २० प्रतिशत हिस्सा हो ।

यो वर्ष मात्रै सडकको दुरावस्थाका कारण सातजनाले ज्यान गुमाए भने १३ जना गम्भीर र ३३ सामान्य घाइते भए ।

आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा जिल्लाभर १४३ दुर्घटना हुँदा साँगा–धुलिखेल खण्डमा ३१ वटा दुर्घटना दर्ता भए ।

चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को साउनदेखि हालसम्मको अवधिमा मात्रै यस खण्डमा १७ वटा दुर्घटना भइसकेका छन् । जसमा परी तीनजनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ६ जना गम्भीर घाइते भएको तथ्यांक छ । साथै, १४ जना सामान्य घाइते भएका छन् ।

यो साढे दुई वर्षको एकीकृत तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने, साँगा–धुलिखेल सडकखण्डमा मात्रै पाँचवटा ठूला दुर्घटना भएका छन्, जसमा १४ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । र, ९६ जना घाइते वा अंगभंग भएका छन् ।

सडकको अवस्था, सवारी चालकको लापरबाही तथा रातिको समयमा डाइभर्सन नदेखिनुजस्ता कारणले दुर्घटना हुने गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक सुनिल धार्जुले बताए । उनी भन्छन्, “निर्माणाधीन सडकका कारण ठाउँ–ठाउँमा खाल्डाखुल्डी, धुलाम्मे सडक, तीव्र गतिमा सवारी चलाउने प्रवृत्ति, साँघुरा मोड तथा वर्षायाममा हुने हिलो र चिप्लोपनले पनि दुर्घटना हुने गरेको छ ।”

सानातिना दुर्घटना त भइराख्छन्, जसको रेकर्ड नै हुन्न । अस्पताल नै लैजानुपर्ने दुर्घटनाहरू मात्र रेकर्डमा रहेको हुँदा संख्यात्मक रूपमा थोरै देखिए पनि यो सडक खण्डमा दिनदिनै एउटा न एउटा दुर्घटना हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

अत्यधिक धुलो र कम भिजिबिलिटी कारण अगाडिको सडक र गाडी नदेखिँदा ओभरटेक गर्ने क्रममा गाडीहरू आपसमा ठोक्किने गरेको उनको भनाइ छ ।

स्थानीय आक्रोशित

दैनिक यही सडक प्रयोग गरेर काठमाडौं आवतजावत गर्ने काभ्रेका स्थानीय दुर्गा भण्डारी सडक निर्माण समयमै नसकिँदा सास्ती भएको दुखेसो पोख्छिन् । उनले भनिन्, “हामी विकासको विरोधी होइनौँ, तर विकासका नाममा हाम्रो ज्यान लिने अधिकार कसैलाई छैन ।” हरेक दिन घरबाट निस्कँदा बेलुका जीवितै फर्किइन्छ कि नाइँ भन्ने त्रास हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

कामका सिलसिलामा काभ्रे¬–काठमाडौं गरिरहने लीलाराम खड्का समयमा सडक फराकिलो बनाउने काम पूरा नहुँदा सास्ती व्यहोर्नु परेको बताउँछन् ।

एकातिर अनावश्यक जाम, धुलो हुनुको साथै अर्कातिर ज्यान नै जोखिममा पारेर यात्रा गर्नुपरेको उनको दुखेसो छ । “आँखै अगाडि दुर्घटनाका दृश्य देखिन्छ, सरोकारवालाले समयमा सडक नसक्दा निर्दोष नागरिकले अनाहकमा ज्यान गुमाउनुपरेको छ । “धुलोले सास फेर्न पनि गाह्रो हुन्छ, आँखा पोल्छन्” उनले भने ।

#काभ्रे

#सडक विभाग

#सूर्यविनायक–धुलिखेल

#आमनागरिक

#कृष्णा चौलागाईं