नेपालमा बैंकिङ कसुरको समस्या तथा समाधानका उपाय

आधुनिक बैंकका जन्मदाता व्यापारी, साहु र सुनारहरू हुन् । यिनीहरू सुन, चा“दीजस्ता बहुमूल्य धातुको धितोमा व्यापारी र सर्वसाधारण जनतालाई कर्जा प्रदान गर्थे । सन् १४०१ मा सर्वप्रथम स्पेनको वार्सिलोना सहरमा आधुनिक बैंकको स्थापना भयो । उन्नाईसौं शताब्दीको आरम्भमा नोट जारी गर्ने कार्य पूर्णरूपले सरकार वा केन्द्रीय बैंकको हातमा आइसकेको थियो र यसै शताब्दीको अन्ततिर बैंक प्रणालीले पनि नया“ रूप लिइसकेको थियो । सन् १८३५ मा बेलायतमा बैंकसम्बन्धी कानुन पनि बनाइयो । यसअनुसार संयुक्त पु“जी कम्पनी र सीमित दायित्वको आधारमा बैंकको गठन हुने व्यवस्थासमेत भएको देखिन्छ ।

आर्थिक सर्वेक्षण, आर्थिक वर्ष २०८०–८१ मा उल्लेख गरिएअनुसार यस आवमा वित्तीय क्षेत्रअन्तर्गत बैंकिङ कारोबारको अवस्था र स्थिति वित्तीय सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राखी अवलम्बन गरिएका नीतिगत पहदकदमीको कारण भूकम्प, कोभिड–१९, रुस युद्धजस्ता असहज परिस्थितिमा समेतवित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व कायम भएको छ । मर्जर र प्राप्तिको कारण बैंक तथा वित्तीय सस्थाको संख्या र शाखा संख्यामा कमी आएको छ । तथापि, मर्जर र प्राप्तिपश्चात् बैंक शाखा कम भएका स्थानका शाखालाई निरन्तरतादिइएको, विद्युतीय माध्यमबाट हुने कारोबार प्रवर्धन गरिएको र वित्तीय साक्षरता तथा ग्राहकहित संरक्षणमा जोड दिइएकाले वित्तीय पहुँचमा सुधार भएको छ ।