निर्यातको भ्रम

अर्थतन्त्र बलियो बनाउन निर्यात बढाउने कुरा हुन्छ। आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रका लागि आयात कम र निर्यात ज्यादा गर्ने कुरा हुन्छ। यसबीचमै जब नेपालबाट पाम आयल र भटमासको प्रशोधित तेल व्यापक निर्यात भइरहेको खबरले भने झुक्याइरहेको छ। हो, नेपालबाट सबैभन्दा निर्यात हुने वस्तुको सूचीमा यिनै छन्। तर खुसी हुन नपर्ने र झुक्याउने खबर के हो भने यी दुवै वस्तु नेपालमै उत्पादित भएर निर्यात हुने नै होइनन्। हो के भने कच्चा पदार्थ तेस्रो मुलुकबाट आउँछ, अनि भारतमा यी वस्तु नेपाली ब्रान्डमा बिक्री हुन्छ। तेस्रो मुलुकबाट आयात गर्दा डलरमा खरिद हुन्छ। भारतमा बिक्री गर्दा भारुमा गरिन्छ। अर्थात् डलरमा किनेर भारुमा गरिने बिक्री लगभग चामलसँग पिठो साट्ने उल्टो काइदा जस्तैजस्तै हो।

विश्व व्यापार संगठन, दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र (साफ्टा) र भारतले दिएको विशेष सुविधाको फाइदा नेपाली र भारतीय व्यवसायी मिलेर उठाइरहेका छन्। यो कथा कुनै जमानामा नेपालले डाल्डा घिउ भनिने वनस्पति घिउ निर्यातसँग मिल्दो छ। भारतले कोटा हटाएपछि डाल्डा घिउ उद्यम तन्नम भएको थियो। कथाका पात्रहरू पनि उही नै छन्। तसर्थ पाम भनिने ताडी र खजुरको तेलले निर्यात देखिँदा मोटाएको देखिए पनि खासमा त्यो सुन्निएको हो।