राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकबाट लुटिएको सुन प्रकरण : पीडितले अझै पाएनन् फिर्ता, बैंकले बदमासी गरेको आरोप

काठमाडौं । गएको चार दिनदेखि राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको केन्द्रीय कार्यालय अगाडी कालो ब्यानर टाँगेर एउटा समूह आन्दोलनमा छ । आन्दोलित समूह २०८२ भदौ २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनमा बैंकबाट सुन लुटिएका पीडितकाे हाे ।

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको नयाँ बानेश्वर शाखाबाट धितो राखिएको सुन लुटिएको लामो समय बितिसक्दा समेत अझै पीडितहरूले आफ्नो सम्पत्ति फिर्ता पाएका छैनन् । जेनजी आन्दोलनकाक्रममा लुटिएको सुन फिर्ता नपाएपछि पीडित बैंकको केन्द्रीय कार्यालय अगाडी आन्दोलनमा छन् ।

आफ्नो वर्षौँको पसिनाको कमाइले जोडेको सुन सुरक्षित भनिएको बैंककै कडा सुरक्षा घेराभित्रबाट लुटिएपछि उनीहरू लामो समयदेखि न्यायको खोजीमा छन् । ‘बैंकमा राखेको धितो चोरी हुँदा सजाय नागरिकले पाउनु पर्ने हो ? सरकारी बैंकलाई विश्वास गर्नु हाम्रो अपराध हो ? दशौँ पटक वार्ता गर्दा पनि नागरिकले समस्यालाई सम्बोधन गर्न किन सक्दैन सरकार ?’ जस्ता प्लेकार्ड बोकेर उनीहरू धर्नामा बसेका छन् ।

उनीहरूले बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिईओ) विरुद्ध ‘सिईओ चोर, हाम्रो कुल तौल बराबरको सुन फिर्ता दे’ भन्दै सोमबार नाराबाजी गरे । बैंकको केन्द्रीय कार्यालयमा ताला लगाउन समेत प्रयास गरेका पीडितलाई प्रहरीले रोक्न खोज्दा धकेलाधकेलीको स्थिति बनेको थियो ।

२०८२ साल भदौ २३ र २४ गते संसद् भवनको कम्पाउण्ड भित्र रहेको बैंकको शाखाबाट धितो राखिएको करिब १८ केजी सुन चोरी भएको घटना सार्वजनिक भएको थियो । घटना भएको करिब एक वर्ष हुन लाग्दा पनि सुन धितो राखेर कर्जा लिएका सर्वसाधारण ऋणीहरूले आफ्नो सुन फिर्ता पाएका छैनन् । आफूहरूले सुन फिर्ता नपाएसम्म आन्दोलन जारी राख्ने अडान लिएका छन् ।

बानेश्वर शाखाबाट चोरी भएको सुन फिर्ता पाउनुपर्ने माग राख्दै पीडितहरूले लामो समयसम्म बैंक प्रशासन र कानुनी निकायको ढोका ढकढक्याए । तर, आश्वासनबाहेक केही हात नलागेपछि पीडितहरू बैंकको केन्द्रीय कार्यालय घेराउ गर्न पुगेका हुन् ।

पीडितहरू ब्यानर र प्लेकार्डसहित न्यायको खोजीमा छन् । उनीहरूको ब्यानरमा लेखिएको छ— संसद् भवन अगाडिको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बानेश्वर शाखाबाट सुन धितो कर्जाका ग्राहकहरूको १८ केजी सुन चोरी भएको, उक्त ग्राहकहरूले अहिलेसम्म कुनै राहत नपाएको हुँदा हामीलाई हाम्रो कुल तौल बराबरको सुन फिर्ता दिलाइपाऊँ ।

नयाँ बानेश्वरकी सरस्वती बस्नेतले आठ तोला सुन राखेर ३ लाख रुपैयाँ बैंकबाट ऋण लिएकी थिइन । सुन धितोमा राखेर ऋण लिएको ६ महिना नपुग्दै उनको सुन बैंकबाट चोरी भयो । अहिले उनी उक्त सुन फिर्ता पाउनुपर्ने माग राख्दै बैंकको कार्यालय अगाडी आन्दोलनमा छिन् ।

‘सिक्री, औँठी, बाला मेरो सबै गहना फुकालेर बैंकका राखेको थिए । मैले ८ तोला सुन राखेर ३ लाख ऋण लिएको थिए, अहिले त्यो सबै सुन बैंकले खाइदियो’, उनले गुनासो गरिन् ।

आफ्नो सुन फिर्ताको माग गर्दै बैंकका सिईओ लगायत व्यवस्थापकहरुसंग उनले पटक पटक वार्ता गरिसकेकी छिन् । तर, बैंकले चित्तबुझ्दो जवाफ भने नदिएको उनको गुनासो छ ।

बैंकले लुटिएको दिनमा जति सुनको मूल्य तोकिएको थियो सोही बराबरको रकम फिर्ता दिने भन्दै आएको छ । तर, बैंकमा सुन धितो राखेर ऋण लिएका ऋणीहरूले भने जहिले दिने हो सोही दिनको मूल्यका आधारमा दिनुपर्ने होइन भने जतिको त्यति नै आफ्नो सुन फिर्ता पाउनु पर्ने माग गर्दै आएका छन् ।

आन्दोलनकाक्रममा चोरी भएको आफ्नो सुनबारे हराएको जानकारी समेत बैंकले नदिएको पीडितको गुनासो छ । आन्दोलन भएको एक महिनापछि तीनकुनेकी मञ्जु खरेल बैंकमा पुगिन् । उनले आफ्नो सुन सुरक्षित रहेको जवाफ दिएको बैंकले पछि फिर्ता माग्दा हराएको भनेको बताइन् ।

खरेलले साढे ८ तोला सुन राखेर ५ लाख रुपैयाँ ऋण लिएकी थिइन् । उनले आफ्नो, बुहारीको र छोराको गरगहना सबै बैंकमा राखेको सुनाइन् । उनले २ लाख ३० हजार किस्ता समेत तिरिसकेकी छिन् । बाँकी रहेको अरू किस्ता एकै पटक तिरेर सुन लिन खोज्दा बल्ल बैंकले सुन हराएको जानकारी दिएको उनले बताइन् ।

खरेलले नेपाल प्रेससँग भनिन्, ‘शुरुमा बैंकले मेरो सुन हराएको खबर नै गरेन । आन्दोलन भएको केही सातापछि बाँकी किस्ता तिरेर सुन लिन खोजेपछि बैंकले सुन चोरी भएको छ अहिले फिर्ता दिन सम्भव छैन भन्यो ।’

जेनजी आन्दोलन भएको करिब एक महिनापछि मात्रै उनले आफ्नो सुन चोरी भएको चाल पाइन् । त्यसपछि उनले आफ्नो सुन जसरी भएपनि फिर्ता चाहिन्छ भनेर बैंकका कर्मचारीसँग माग गर्दा उनलाई प्रहरीले पक्राउ गरेर लगेको समेत गुनासो गरिन् ।

‘मेरो सुन फिर्ता दिनु भन्दा बैंकले मलाइ पुलिस लगायो । पुलिसले पक्रेर लग्यो । पछि उल्टै मलाइ सम्झाएर घर पठाइदियो’, खरेलले भनिन्, ‘मलाइ बैंकले नै बदमासी गरेको जस्तो लाग्छ ।’

आफ्नो सुन बैंकले फिर्ता दिनुपर्ने माग राख्दै उनी अहिले बैंकको केन्द्रीय कार्यालय अगाडी आन्दोलनमा छिन् । उनले सुनको बदलामा सुन नै पाउनु पर्ने माग राखेकी छिन् ।

आफ्नो सुन लुटिएकोबारे दुई साता अगाडी मात्रै आफूले जानकारी पाएको अर्की पीडित एक महिलाले पनि बताइन् । उनले आफ्नो ५ तोला सुन चोरी भएको बैंकले जानकारी नै नदिएको उनले गुनासो गरिन् ।

आन्दोलनमै रहेकी अर्की पीडित सरस्वती बस्नेतले सुनको बदलामा बैंकले पैसा दिन खोजेको र त्यो पनि पुरानो मूल्यको आधारमा रहेकाले आफूहरू आन्दोलनमा उत्रिनु परेको जानकारी दिइन् । बैंकसंग पटक पटक वार्तामा बस्दा बैंकले पीडितको पिडामा मलम नलगाएको उनको आरोप छ ।

बैंकमा राखेको ५ महिनापछि आफ्नो १० तोला सुन चोरी भएको गुनासो गर्दै बस्नेतले अगाडी भनिन्, ‘पाँच महिनापछिको रेट लगाएर बैंकले लगे लैजा नलगे नलैजा भनिरहेको छ । अरूले पैसा लगिसकेको तिमीहरू पनि लैजाओ भनिरहेको छ बैंकले । हामी त्यो मान्दैनौँ, हामीले कुल तौल बराबरको सुन चाहिन्छ ।’

बैंकका डेपुटी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पवन रेग्मीका अनुसार बैंकले लुटिएको दिन सुनको मूल्य जति थियो त्यतिनै बराबरको रकम फिर्ता दिने निर्णय गरेको छ । भदौ २४ गते सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख १४ हजार ७ सय रुपैयाँ थियो ।

बैंकले धितोमा रहेको सुनको बीमा नेको इन्स्योरेन्समा गराएको छ । नेकोले पनि लुटिएको दिनको मूल्यका आधारमा दाबी भुक्तानी दिने भनेकाले ऋणीलाई पनि सोही बमोजिम दिने भनेर बैंकले भनेको उनले जानकारी दिए ।

जेनजी आन्दोलनमा बैंकको नयाँ बानेश्वर शाखाबाट ३८ करोड ४० लाख रुपैयाँ बराबरको धनमाल लुटपाट भएको थियो । जसमा १७ हजार ९ सय ४५ ग्राम सुन र ५ करोड १५ लाख रुपैयाँ नगद रहेको थियो ।

‘२२६ जनाको धितो चोरी भएको हो । त्यसमध्ये १०३ जनाले भदौ २४ गतेको रेट अनुसार नै नगद लिइसक्नु भएको छ । बाँकीलाई पनि हामीले त्यही रेटमा दिने भनेर निर्णय गरिसकेका छौँ’, रेग्मीले भने ।