सुन्तला बिरुवामा आत्मनिर्भर बन्दै कालीगण्डकी

विगतका वर्षहरूमा जिल्ला भित्र तथा बाहिरबाट सुन्तलाका बिरुवा खरिद गरी कृषकलाई वितरण गर्दै आएको कालीगण्डकी गाउँपालिकाले यस वर्ष भने आफ्नै नर्सरीमा उत्पादन गरिएका बिरुवा वितरण गर्ने भएको छ। गुल्मीको कालीगण्डकी गाउँपालिकाले यस वर्ष आफ्नै नर्सरीमा उत्पादन गरेका सुन्तलाका बिरुवा कृषकलाई वितरण गर्ने योजना बनाएको हो।

गाउँपालिकाका कृषि अधिकृत सुशील पाण्डेका अनुसार यस वर्ष पालिकाभित्र सुन्तलाका बिरुवा रोप्न चाहने कृषकका लागि पर्याप्त मात्रामा बिरुवा आफ्नै नर्सरीमा उपलब्ध भएकाले बाहिरबाट खरिद गर्नुपर्ने अवस्था नरहेको बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार वडा नं. ३ स्थित लम्सराङमा रहेको पालिकाको नर्सरीमा करिब १२ हजार सुन्तलाका बिरुवा रोप्न योग्य अवस्थामा रहेका छन्। गत वर्ष गाउँपालिकाले बाहिरबाट सात हजार सुन्तलाका बिरुवा खरिद गरी कृषकलाई वितरण गरेको थियो।

यस वर्ष कृषकबाट सुन्तला, कागती तथा अन्य फलफूलका बिरुवाको माग आएको छ। सुन्तलाबाहेक अन्य प्रजातिका बिरुवा भने जिल्ला वा जिल्ला बाहिरबाट खरिद गर्नुपर्ने कृषि अधिकृत पाण्डेले बताउनुभयो।

यसैबिच, गाउँपालिकाले बाँझो जग्गाको सदुपयोग गरी फलफूल खेती विस्तार गर्न कृषकलाई अनुदान दिने नीति लिएको छ।

गाउँपालिका अध्यक्ष वेदबहादुर थापाले उत्पादनयोग्य जमिन बाँझो रहने क्रम बढेकाले त्यसको सदुपयोगका लागि यस्तो कार्यक्रम ल्याइएको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार बाँझो जग्गामा फलफूलका बिरुवा रोप्नका लागि खनेका प्रत्येक खाडलमा ४०० रुपियाँ अनुदान दिइनेछ भने बिरुवा पनि गाउँपालिकाले उपलब्ध गराउनेछ।

“जंगली जनावरको समस्याका कारण धेरै खेतीयोग्य जमिन बाँझो हुँदै गएका छन्। त्यसको विकल्पका रूपमा फलफूल खेती प्रवर्द्धन गर्ने नीति लिएका हौँ,” अध्यक्ष थापाले भन्नुभयो। उहाँका अनुसार यस कार्यक्रमले बाँझो जमिनको उपयोगसँगै रोजगारी सिर्जनामा समेत टेवा पुग्नेछ।

कार्यक्रमका लागि आवश्यक बजेट अभाव हुन नदिन एक करोड रुपियाँसम्मको व्यवस्था गरिएको उहाँले बताउनुभयो।

गाउँपालिकाको कृषि शाखाका अनुसार हाल कृषकहरूले बाँझो जग्गामा फलफूलका बिरुवा रोप्न खाडल खन्ने काम तीव्र रूपमा गरिरहेका छन्। गाउँपालिकाले खाडलको लम्बाइ, चौडाइ र गहिराइ एक–एक मिटर हुनुपर्ने मापदण्ड निर्धारण गरेको छ।

पालिकाको नर्सरीमा हाल १२ हजार सुन्तलाका बिरुवा तयार अवस्थामा रहेका छन् भने कागती र एभोकाडोका बिरुवा खरिद गरी वितरण गर्ने योजना रहेको छ।

कालीगण्डकी गाउँपालिका–२, अर्बेनीका कृषक लक्ष्मीपति न्यौपानेले ६२ रोपनी बाँझो तथा झाडीले ढाकिएको जग्गा सफा गरी फलफूल खेतीका लागि खाडल खन्ने काम गरिरहेको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार उक्त क्षेत्रफलमा करिब एक हजार ४०० खाडल अट्ने अनुमान गरिएको छ।

न्यौपानेको बगैंचामा हाल दुई हजार ५०० सुन्तलाका बिरुवा छन्, जसमध्ये करिब एक हजार ६०० बिरुवाले उत्पादन दिन थालेका छन्। उहाँले गत वर्ष मात्रै किवी र सुन्तला बिक्रीबाट १५ लाख रुपियाँभन्दा बढी आम्दानी गरेको जानकारी दिनुभयो।

कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार जिल्लामा कुल एक हजार ७२ हेक्टर क्षेत्रफलमा सुन्तला खेती गरिएको छ। त्यसमध्ये ६४३ हेक्टर अर्थात् करिब ६० प्रतिशत क्षेत्रफलमा रहेका बिरुवाले उत्पादन दिइरहेका छन्।