इरान–अमेरिका शान्ति सम्झौताप्रति नेतान्याहुको असहमति किन ? यी हुन् ५ कारण (कारणसहित)

काठमाडौं– इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्यामिन नेतन्याहुले हालै अमेरिका–इरानबीच भएको युद्धविराम तथा सहमति प्रक्रियाप्रति असन्तोष व्यक्त गरेका छन् ।

उनका अनुसार यो सम्झौताले इजरायलको सुरक्षा हितलाई कमजोर बनाएको छ ।

नेतन्याहुले भनेका छन् कि उनी र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प एक–अर्काको इच्छाअनुसार काम गर्न बाध्य छैनन् ।

उनले थपे, ‘हामी स्वतन्त्र र गौरवशाली देशका नेता हौं । कहिलेकाहीँ हाम्रो विचार फरक हुन्छ । म इजराइलको हित र सुरक्षाका लागि खडा छु ।’

नेतन्याहुका अनुसार इजरायलको सेना दक्षिणी लेबनानमा तबसम्म रहन्छ जबसम्म उत्तरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित हुँदैन ।

यो बयान ट्रम्पले लेबनानमा इजरायली कारबाहीप्रति असन्तोष जनाएपछि आएको हो ।

हालै फ्रान्समा सम्पन्न जी–७ बैठकपछि अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम विस्तार गर्ने सहमति भएको थियो, जसमा लेबनान लगायत सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही रोक्ने प्रावधान पनि समावेश छ ।

तर, त्यसपछि पनि लेबनानमा इजरायली आक्रमण जारी रहे, जसलाई इरानले सम्झौताको उल्लंघन भनेको छ ।

सम्झौताको पहिलो अनुच्छेदमै अमेरिका, इरान र उनका सहयोगीहरूले सबै मोर्चामा सैन्य गतिविधि तत्काल र स्थायी रूपमा रोक्ने उल्लेख छ ।

तर, इजरायलको कारबाहीलाई शान्ति प्रक्रियाको लागि चुनौती मानिएको छ, र ट्रम्प स्वयंले पनि यसप्रति असन्तोष व्यक्त गरेका छन् ।

नेतन्याहु किन असहज छन् ? ५ प्रमुख कारण–

१. सम्झौताबाट इजरायललाई बाहिर राखिनु

यो सम्झौता नेतन्याहुका लागि ठूलो राजनीतिक झट्का मानिएको छ ।

यसले उनको राजनीतिक छविलाई कमजोर बनाएको छ ।

नेतन्याहुले आफूलाई लामो समयदेखि अमेरिकाको निकट सहयोगी नेताका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका थिए ।

तर, अमेरिका–इरान सम्झौतामा इजरायललाई सहभागी नै नगरिनु उनको लागि अपमानजनक मानिएको छ ।

ट्रम्पले समेत भनेका छन्, ‘मेरो बिना इसराइल नै हुने थिएन ।’

यसबीच इजरायलको दक्षिणपन्थी सरकारभित्रै पनि असन्तोष बढेको छ ।

राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन गभिरले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन् कि इसराइल यो सम्झौतामा बाध्य छैन ।

इजराइली मिडियामा पनि यो सम्झौतालाई खराब डिल भनिएको छ, किनभने इजरायललाई वार्ताबाट बाहिर राखिएको छ ।

२. इरान अझ बलियो स्थितिमा देखिनु

नेतन्याहुले इरानलाई इजरायलको प्रमुख सुरक्षा खतरा भनेका थिए ।

तर हालको अवस्थाले इरानलाई अझ मजबुत बनाएको संकेत देखिन्छ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा इजरायल र इरानबीच पटक–पटक सैन्य झडप भए पनि इरान कमजोर नभई अझ संगठित भएको देखिन्छ ।

अब इरानभित्र कठोर नीति अपनाउने नेताहरूको प्रभाव बढेको छ, जसले अमेरिका र इजरायलसँग कम डर राख्छन् ।

यसले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन इजरायलको पक्षमा नभएको संकेत दिन्छ ।

३. इजरायलमा आगामी चुनावको दबाब

निकट भविष्यमा इजरायलमा आम चुनाव हुने तयारी छ ।

यदि सम्झौताका कारण इजरायलले लेबनानमा हिज्बुल्लाहविरुद्ध कारबाही रोक्नुपर्‍यो भने नेतन्याहूको मिस्टर सेक्युरिटी छवि कमजोर हुन सक्छ ।

उनीमाथि पहिले नै भ्रष्टाचार, धोखाधडी र विश्वासघातका मुद्दाहरू चलिरहेका छन् ।

राजनीतिक विपक्षीहरूले यो सम्झौतालाई चुनावी मुद्दा बनाउन सक्ने सम्भावना छ, जसले नेतन्याहुलाई थप दबाबमा पार्छ ।

४. इरानको परमाणु कार्यक्रम सम्बन्धी अनिश्चितता

इरानको परमाणु कार्यक्रम लामो समयदेखि इजरायल–अमेरिका सम्बन्धमा तनावको मुख्य कारण हो ।

नेतन्याहूले स्पष्ट रूपमा भनेका छन् कि उनी प्रधानमन्त्री रहँदासम्म इरानले परमाणु हतियार विकास गर्न दिइने छैन ।

तर, हालको सम्झौताले सम्बद्र्धित युरेनियम भण्डार र परमाणु कार्यक्रमबारे ठोस समाधान दिएको छैन ।

यसले इजरायलको सुरक्षा चिन्ता अझै समाधान नभएको देखाउँछ ।

नेतन्याहुलाई यो डर छ कि इरानले समयसँगै परमाणु क्षमतामा अझ प्रगति गर्न सक्छ ।

५. इरानलाई आर्थिक लाभ हुने सम्भावना

सम्झौताले इरानलाई आर्थिक रूपमा ठूलो राहत दिने संकेत गरेको छ ।

यसमा तेल निर्यात पुनः सुरु गर्ने अनुमति, रोकिएका सम्पत्तिहरू फुकुवा गर्ने सम्भावना, र ठूलो आर्थिक विकास प्याकेजको चर्चा समावेश छ ।

यसले इरानको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउनेछ ।

साथै, इरानले होर्मुज स्ट्रेटमार्फत विश्व तेल आपूर्तिमा प्रभाव पार्ने क्षमता पनि कायम राखेको छ ।

तर, ३०० अर्ब डलरको सहायता प्याकेज कसरी लागू हुन्छ भन्ने स्पष्टता छैन ।

इजरायलका लागि भने यस्तो आर्थिक सहयोग इरानलाई अझ शक्तिशाली बनाउने खतरा हो । –बीबीसी

प्रतिक्रिया दिनुहोस्