दिगो र भरपर्दो ऊर्जा अहिलेको आवश्यकता

करिब ९५ प्रतिशत जनतासम्म नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमार्फत विद्युत्को पहुँच पुगेको प्राधिकरणको तथ्यांक छ । प्राधिकरणका अनुसार मधेस, बागमती र गण्डकी प्रदेशमा सारभूतरुपमा पूर्ण विद्युतीकरण भएको तथा कोशी प्रदेशमा ९५ प्रतिशत, लुम्बिनी प्रदेशमा ९८ प्रतिशत, कर्णाली प्रदेशमा ६७ प्रतिशत र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ८२ प्रतिशत विद्युतीकरण भएको छ । त्यस्तै ७ सय ५३ स्थानीय तहमध्ये प्राधिकरणको प्रणालीबाट ५ सय ५ वटा स्थानीय तहमा सारभूतरुपमा पूर्ण विद्युतीकरण, २ सय २७ वटा स्थानीय तहका अधिकांश स्थानमा र २१ वटा स्थानीय तहका अधिकांश स्थानमा सोलार, साना तथा लघु जलविद्युत्मार्फत विद्युतीकरण भएको छ । सरकारले आगामी दुई वर्षभित्र पूर्ण विद्युतीकरण गर्ने लक्ष्य लिएको छ । नेपालमा प्रतिव्यक्ति ऊर्जा खपत ३८० युनिट पुगेको छ । हालसम्म प्रणालीमा जडित विद्युत्को कुल क्षमता २८२२ मेगावाट पुगेको छ । हाल नेपालबाट करिब ४५० मेगावाट विद्युत् भारतमा निर्यात भइरहेको छ । अहिले विद्युत्को आन्तिरक माग २ हजार मेगावाटको हाराहारी रहेको छ ।

उल्लिखित तथ्यांकलाई हेर्दा विद्युत्को माग र आपूर्तिबीच सन्तुलन देखिएको छ । तर, वर्षादको समयमा पनि झ्याप्पझ्याप्प बत्ती जाने, विनासूचना घण्टौं बिजुली काट्ने समस्याबाट उपभोक्ता पीडित रहेका छन् । तथ्यांकमा विद्युत्को उपलब्धता पर्याप्त रहे पनि गुणस्तरीय र दिगो विद्युत् आपूर्ति अहिलेको मुख्य समस्या हो । केही वर्षअघिसम्म १७ घण्टासम्म लोडसेडिङ भोग्नुपरेको स्थितिलाई तुलना गर्दा यो सामान्य समस्याका रूपमा लिन सकिन्छ । तर, पछिल्लो पाँच वर्षमा उपभोक्ताको मनोविज्ञानमा आएको परिवर्तनका कारण क्षणिक आपूर्ति कटौती पनि कष्टपूर्ण हुने गरेको छ ।