तातिँदो विश्वमा फर्किएको ‘एल निनो’

११ जुन २०२६ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय महासागर तथा वायुमण्डलीय प्रशासन (एनओएए) ले उष्णकटिबन्धीय प्रशान्त महासागरमा ‘‘एल निनो’’ विकसित भएको औपचारिक घोषणा गर्‍यो। अधिकांश पूर्वानुमान केन्द्रहरूले यो घटना शरद् ऋतुसम्ममा बलियो वा अत्यन्त बलियो स्वरूपमा विकसित हुने संकेत दिएका छन्। केही विश्लेषणले यसको तीव्रता सन् १९९७–९८ र २०१५–१६ का महाशक्तिशाली ‘‘एल निनो’’ घटनाको हाराहारीमा हुन सक्ने सम्भावना पनि उजागर गरेका छन्। दक्षिण एसियाका लागि जारी ऋतुगत मौसमी पूर्वानुमानहरूले यस वर्षको मनसुनमा सामान्यभन्दा कम वर्षा, सामान्यभन्दा बढी तापक्रम र बहुआयामिक जोखिमले परिभाषित हुने संकेत पहिले नै दिइसकेका छन्।

‘‘एल निनो’’ कुनै नयाँ परिघटना होइन। सन् १८७० को दशकदेखि उपलब्ध भरपर्दा उपकरणीय अभिलेखहरू तथा हिमकोर, मुगा र वृक्षघेराजस्ता अप्रत्यक्ष प्रमाणहरूले ‘‘एल निनो’’ कम्तीमा सात सय वर्षदेखि अस्तित्वमा रहेको देखाउँछन्। यो पृथ्वीको जलवायु प्रणालीको ऐतिहासिक र स्वाभाविक अंग रहँदै आएको छ।