छाताधारी फौजको इतिहास

१६१६ साल भदौ २५ गते द्रव्य शाहले भगीरथ पन्तलाई सेनापति काजी बनाएर खडा गरिएको नेपाली सेनाको जन्मस्थल गोर्खाको लिगलिग कोट हो। पछि पृथ्वीनारायण शाहको पालामा १८१९ सालमा मात्र पश्चिमा प्याराको कम्पनी अर्थात् गुल्मको संगठन सञ्चालन गर्न थालियो। त्यसपछि एकैपटक गीर्वाणयुद्धको पालामा जनरल भीमसेन थापाले पल्टन अर्थात् रेजिमेन्ट तथा कम्पु अर्थात् ब्रिगेडको संरचना थपे। पछि राणाहरूले बटालियन अर्थात् गण तथा डिभिजन अर्थात् प्रितना थप गरे।

यसरी नेपाली सेनामा परम्परागत संगठन हुँदै कम्पनी, रेजिमेन्ट, बटालियन, ब्रिगेड तथा डिभिजनसम्मको संगठन खडा हुँदै गए। द्रव्य शाहदेखि १८१९ सालबिचमा पक्कै पनि सैनिक संगठन थिए। त्यसमा केकस्ता दरबन्दी थिए? कुन कुन दर्जा थिए? कसकसले कति कमान्ड गर्थे ? भन्ने कुरा हालसम्म खोजतलासी गर्ने काम खासै भएको छैन। सुरुमा पृथ्वीनारायण शाहको सत्तारोहणदेखि १८२५ सालसम्म गोर्खाली सेना, त्यसपछि २०१६ सालसम्म नेपाली सेना, २०१७ सालपछि शाही सेना, त्यसपछि शाही नेपाली सेना र २०६३ सालपछि फेरि नेपाली सेनाको नामले चिनिएको छ। संसारका केही पुराना सेनामध्य अग्र पंक्तिमा पर्छ नेपाली सेना।