युवा पलायनको परिणाम

मुलुकको गरिबी, पछौटेपन र बिदेसिनुपर्ने बाध्यतालाई हटाउन हजारौँ युवा राजनीतिक आन्दोलनमा सहभागी भए । युवाकै बलिदानीको परिणाम नेपाल लोकतान्त्रिक गणतान्त्रिक मुलुक बन्यो । यसको संस्थागत विकास २०७२ सालमा जारी नेपालको संविधानले गर्दै आएको छ । संविधान जारी भएको आठ वर्षको अवधिमा दुई पटक स्थानीय, प्रदेश र सङ्घीय निर्वाचन सम्पन्‍न भए । निर्वाचनका समयमा दलहरूले गाउँमै आधारभूत सुविधा र रोजागरी सिर्जना गर्ने, विदेशमा रहेका नेपालीलाई फिर्ता हुने वातावरण बनाउने आदि घोषणा पनि गरे तर नेपाली बिदेसिने क्रम कम हुनुको साटो बढ्दो छ ।

राजनीतिक परिवर्तनका लागि युवाले गरेका योगदान अनुरूप वातावरण भने हुन सकेन । युवा पुस्ता अहिले पनि बिदेसिनुपर्ने बाध्यतामा छन् । राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ को बसाइँसराइसम्बन्धी तथ्याङ्क हेर्ने हो भने ‘अवसरको खोजी’ मा आफ्नो मातृभूमि छाड्नेहरूको सङ्ख्या उकालो लागेको छ । नेपालबाट उच्च शिक्षा अध्ययन र रोजगारीका लागि नेपाली बिदेसिने गरेका छन् । शिक्षा मन्त्रालयको विवरण अनुसार २०७८ सालमा एक लाख १४ हजारभन्दा बढी र २०७९ सालमा एक लाख १७ हजारभन्दा बढी विद्यार्थीले विदेशमा अध्ययनको निम्ति ‘नो अब्जेक्सन लेटर’ लिएका छन् । त्यसै गरी वैदेशिक रोजगार विभागको विवरण अनुसार २०७८ सालमा छ लाख २३ हजार ८४१ जना र २०७९ सालमा सात लाख ७१ हजार ३२७ जना युवाले वैदेशिक रोजगारका निम्ति श्रम स्वीकृति लिएका छन् । बसाइँसराइको यो ढाँचाले ‘ब्रेन ड्रेन’ र ‘जनसाङ्ख्यिकीय असन्तुलन’ जस्ता चुनौती खडा गरेको छ ।