समृद्ध कर्णालीमा भोकमरी

इतिहासमा सम्पन्न, शक्तिशाली र समृद्ध खस राज्यको केन्द्र कर्णाली, आज भोकमरी, अशिक्षा र अविकासको केन्द्रका रूपमा चिनिन पुगेको छ । प्राकृतिक सम्पदाको अथाह भण्डारका रूपमा रहेको कर्णाली क्षेत्र त्यसको उपयोग हुन नसक्दा ‘सुनको खाटमा बसेर कचौरामा भिख माग्नुपर्ने’ अवस्थामा त्यहाँका जनता छन् । यस्तो अवस्था कसरी हुन पुग्यो ? यसको गहिरो एवं निर्मम समीक्षा हुन जरुरी छ ।

कुनै कालखण्डमा सम्पन्न कर्णाली क्षेत्रमा जब सरकारी चामल हवाईजहाजबाट खसाल्न थालियो तब कर्णालीमा भोकमरी सुरु भयो । त्यहाँसम्म कर्णालीमा भोकमरी थिएन । जब सरकारी चामल भित्रिन थाल्यो तब कर्णालीमा भोकमरी सुरु हुन थाल्यो । राजनीति त्यही भोकमारीबाट हुर्कियो र बढ्यो । अनि सुरु भो चामलको राजनीति । वितरणमा तेरोमेरो, यो पार्टी ऊ पार्टी र आफ्नो बिरानो गर्न थालियो । त्यसपछि सुरु भो नुनको राजनीति । त्यहाँ पनि त्यस्तै । हवाइजहाज चल्न थालेपछि सुरु भो, टिकटको राजनीति । त्यहाँ पनि उस्तै । यसरी अभाव सिर्जना गर्ने र त्यही अभावमाथि राजनीति गर्ने व्यापारजस्तो बनाइयो राजनीतिलाई । अहिलेसम्म पनि यही धन्दा चलिरहेको छ । अहिले त ग्याँस सिलिन्डर पनि बाँड्न थालिएछ । विचरा एउटा गरिबले एकचोटि ग्यास सिलिन्डर त पाउँछ तर जिन्दगीभर ऋण काढेर त्यो ग्यास सिलिन्डर भर्नुपर्ने अर्को आपत् उसमाथि आइलागेको छ । यसरी उहिलेदेखि अहिलेसम्म यहाँ गरिबी, अशिक्षा र भोकमरीमाथि खेल्ने काम निरन्तर भइरहेको छ ।