जनैपूर्णिमा, राखी र क्वाँटीको पर्व

हरेक वर्ष श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको दिन जनै पूर्णिमालाई श्रावणी भनिन्छ र ऋषिहरुको तर्पन गरिने दिन भएको हँुदा ऋषितर्पणी भनिन्छ । मूलतः जनै फेर्ने दिन भएकोले जनैपूर्णिमा नाम रहन गएको स्पष्ट छ । यसैदिन जनै लाउनेहरुले जनै फेर्ने दिन भएकोले यस पूर्णिमाको नाम नै जनैपूर्णिमा रहन गएको हो । यस दिनलाई रक्षाबन्धनको नामले पनि चिनिन्छ । फलतः शास्त्रको बिधि बमोजिम ब्राम्हणहरुद्वारा स्त्रोत वा मन्त्र पढाउन लगाई हातमा रुक्षाबन्धन बाँध्न लगाउने चलन छ । फलतः रक्षाबन्धनलाई परम्परागत रुपमा ब्राह्णहरु डोरो बाँध्ने र दिदीबहिनीहरुले दाजुभाइहरुलाई राखी बाँध्ने पर्वका रुपमा मात्रै सीमित नराखी यसले दिन खोजेको व्यापक अर्थलाई जानेर स्वयम्लाई परमात्माले प्रतिपादन गरेका उच्च मूल्य मान्यता, संयम, यम, नियमलाई जीवनमा सहर्ष स्वीकार गरी परिपालन गर्नाले मानिसको वास्तविक रक्षा हुनेछ । यस राखीमा दाजु¬भाई, दिदी(बहिनीहरूबिचको माया, स्नेह र बन्धनको चाडले हामी सबैलाई यस आदिकालिन परम्पराको निरन्तरतालाई युगौं युगसम्म निरन्तर प्रेम, सद्भावको चिनारीको रूपमा अघि बढिरहोस र सबैको रक्षा पनि होस् ।

त्यस्तै गरी यसरी त्यसैले होला हातमा बाधिने रक्षाबन्धनबाट रोगव्याधि, अनिष्ट र संकट नाश गरी स्वास्थ्यको रक्षा गर्दछ भन्ने विश्वास गरिन्छ । यो पर्वमा छुटाउनै नहुने विशेष परिकार भनेको भिजाएर अङ्कुरीत भएका गेंडागुडीबाट बनेको क्वाँटी खाने दिन पनि हो । यस चाडमादुई÷तीन दिन अघिदेखि पानीमा भिजाई राखिएको बिभित्र ९ प्रकारका गेंडागूडिहरु मुंग, मास, भटमास, सानो केराउ, मस्याङ, चना, सिमी, बोडी र बकुल्लो गरी नौ थरिका गेडागुडी मिसाइएको हुन्छ । यसरी मिसाएर तयार पारिएको मिश्रणमा जब टुसा उम्रिन्छ त्यसलाई क्वाँटी भनिन्छ । हरियो टुसा पलाएको गेंडागुडीलाई विशेषगरी झोल तरकारीको रूपमा पकाएर खाने गरिन्छ र यो दिन विशेषको महत्वपूर्ण स्वाद पनि हो । आजको दिन क्वाँटी खाएमा पाचनव्रिmयासंग सम्बन्धित बिभित्र रोगहरु हट्ने जनविश्वास पनि नेपाली समाजमा रहिआएको छ ।