एक आकाङ्क्षी नेपाल र उदयमान भारतबीच कसरी पुनः सम्बन्ध स्थापित हुन सक्छ?

गैर-दलीय व्यावसायिक र राजनीतिक रूपमा नवप्रवेशीहरूद्वारा स्थापना गरिएको एउटा राजनीतिक दलले चार वर्षभन्दा कम अवधिमा संसद्मा झण्डै दुई-तिहाइ बहुमत हासिल गर्नु र विश्वकै सबैभन्दा कान्छो प्रधानमन्त्री निर्वाचित गर्नु राजनीतिक इतिहासमा कुनै सामान्य घटना होइन। त्यसैले, नेपालमा के भइरहेको छ र यो देश कुन दिशातिर जाँदैछ भन्नेबारे विश्वव्यापी जिज्ञासा हुनु एकदमै स्वाभाविक हो। १,००० माइलभन्दा लामो खुला सिमाना भएका नजिकका छिमेकी हुनुको नाताले भारतमा यो जिज्ञासा झनै प्राकृतिक छ।

नेपालको रूपान्तरणको यो कथा सडक हिंसा, सैन्य कू, वैदेशिक हस्तक्षेप वा संवैधानिक शून्यताद्वारा लेखिएको होइन। बरु, यो एक शान्तिपूर्ण र लोकतान्त्रिक "मतपेटी क्रान्ति" (ब्यालेट-बक्स रिभोल्युसन) हो। यस्तो समयमा जब धेरै समाजहरू ध्रुवीकरण, अख्तियारप्रतिको अविश्वास र भ्रष्ट राजनीतिले ग्रस्त छन् र गैर-लोकतान्त्रिक विकल्पहरूतर्फ ढल्कँदैछन्, नेपालले बहुलवादी समाजमा परिवर्तनका लागि लोकतन्त्र नै सबैभन्दा शक्तिशाली माध्यम हो भन्ने प्रमाणित गरिदिएको छ। आजको नेपाल कुनै अनिश्चित भविष्यतर्फ गइरहेको छैन; यसले एक थप समृद्ध, जीवन्त लोकतन्त्रको स्पष्ट आकाङ्क्षी दृष्टिकोणलाई अङ्गालिरहेको छ। हाम्रा मूल सिद्धान्तहरू सरल छन्: सुदृढ सुशासन र विकासद्वारा निर्देशित जनताप्रतिको प्रत्यक्ष जवाफदेहिता।

नयाँ राजनीतिक यथार्थ

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेपालको नयाँ राजनीतिक यथार्थ हो, एक युवा शक्ति जसले वर्षौँदेखि जकडिएको राजनीतिक प्रणालीलाई अपरिवर्तनीय रूपमा चुनौती दिएको छ। यसले युवा पुस्तालाई परिणाममुखी (डेलिभरी-बेस्ड) राजनीतिमा समाहित गर्दै देशको लागि एउटा फरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ। हामी सचेत छौँ कि रास्वपाले प्राप्त गरेको मत आक्रोश र आशा दुवैको प्रतिनिधित्व हो, जुन परिवर्तनका लागि अभूतपूर्व जनादेशमा बेरिएको छ। यसैले नै युवा, समावेशी र निष्कलङ्क प्रतिभालाई निर्वाचित गराउन सम्भव तुल्यायो।

अहिले हामीसँग हाम्रो परराष्ट्र नीतिलाई रूपान्तरण गर्न आवश्यक पर्ने सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति छ: हामीसँग विगतको कुनै 'ह्याङ्गओभर' (बोझ) छैन। हामी पुराना शत्रुताहरूबाट बाँधिएका छैनौँ। हामी सार्वभौम सन्धिहरू र जनताको स्तरमा रहेका अनौपचारिक सम्बन्धहरूबाट बाँधिएका छौँ, तर विगतका नेताहरूका सानातिना स्वार्थ र गुप्त समझदारीहरूमा अल्झिएका छैनौँ। हामी भारत र विश्वलाई खुला हृदय, स्पष्ट दृष्टिकोण र पारदर्शी कार्यसूचीका साथ हेर्छौँ, जसको मुख्य लक्ष्य नेपालको आर्थिक रूपान्तरण हो।

नेपाल र भारत केवल दुई देश मात्र होइनन्, हामी एउटा गौरवशाली, प्राचीन सभ्यताका साझेदार हौँ। रामको गाथा तब मात्र पूर्ण हुन्छ जब जनकपुर र अयोध्या जोडिन्छन्। आस्था तब मात्र पूरा हुन्छ जब पशुपतिनाथ र केदारनाथलाई सँगै ल्याइन्छ। एउटा महान् सभ्यताको आधारभूत गर्भ तब मात्र साकार हुन्छ जब लुम्बिनी र बोधगयालाई जोडिन्छ।

यद्यपि, हामीसँग न त आत्म-सन्तुष्टिमा रमाउने छुट छ, न त हामी पुराना र घिसेपिटेका वाक्यांशहरूको पछाडि आफ्ना कमजोरीहरू लुकाउन चाहन्छौँ। हाम्रो सम्बन्धले के हासिल गर्‍यो भन्ने कुरामा मात्र केन्द्रित हुनुको सट्टा, हामी यसले के हासिल गर्न सक्थ्यो—र यो के बन्न सक्छ भन्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्दै एउटा नयाँ सुरुवात गर्न चाहन्छौँ।

सिमाना मात्र होइन, अर्थतन्त्र जोड्ने

जब हामी सिमानापारि हेर्छौँ, हामी एउटा यस्तो भारत देख्छौँ जसले आफूलाई पूर्ण रूपमा पुनरपरिभाषित गरेको छ। पछिल्ला दशकहरूमा पुराना नोकरशाही बन्धनहरूबाट मुक्त हुँदै भारत सफलतापूर्वक यस ग्रहकै सबैभन्दा ठूला र तीव्र गतिमा बढिरहेका अर्थतन्त्रहरूमध्ये एक बनेको छ। यो एक यस्तो उपलब्धि हो जसको हामी सम्मान गर्छौँ र त्यसैले हामी विकासमा साझेदार बन्न चाहन्छौँ।

भारत मेट्रो रेल विस्तारमा विश्वव्यापी लिडर बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको र दैनिक झण्डै १५ किलोमिटर रेलवे ट्र्याक बिछ्याइरहेको अवस्थामा प्रस्तावित रक्सौल-काठमाडौँ रेलवे लाइन १५० किलोमिटरभन्दा कम छ। जुन दिन त्यो १५० किलोमिटरको ट्र्याक जोडिनेछ, यसले हामीबीचको व्यापार, पर्यटन, ढुवानी (लजिस्टिक) र क्षेत्रीय कनेक्टिभिटीमा क्रान्ति ल्याउनेछ। नेपाल केवल सिमाना मात्र जोड्न चाहँदैन; यसले यी रेलमार्गहरू मार्फत सिङ्गो अर्थतन्त्रलाई गति दिन चाहन्छ।

(भारत भ्रमणमा रहेका रास्वपा सभापति लामिछानेले मंगलबार हिन्दुस्तान टाइम्समा लेखेको आलेखको साभार)