सुत्केरी महिला तथा श्रीमानलाई प्रसूति स्याहार र परिवार योजना

विश्वमा दिनप्रतिदिन जनसंख्या वृद्धिदर घट्दै गइरहेको छ। यसै सन्दर्भमा विकासोन्मुख देशहरूमा पनि यो क्रम जारी छ। राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, ६० वर्ष वा सोभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिकको संख्या २०६८ देखि २०७८ सम्म ३८.२ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ। औसत आयु बढिरहेको अवस्थामा राज्यले सामाजिक सुरक्षा भत्ताको बजेट हरेक वर्ष बढाउनुपरेको छ। साथै, उपचार र केयरटेकर (हेरचाहकर्ता) लगायतमा परिवारको खर्चसमेत बढिरहेको छ।

यसका मुख्य कारणहरूमा बसाइँसराइ, रोजगारी तथा अध्ययनका लागि घरबाट बाहिर जानु, परिवारको संरचनामा परिवर्तन हुनु, बेरोजगारी बढ्नु, कमाउने सदस्यको संख्यामा कमी हुनु, तथा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा सहुलियत दरमा उपलब्ध नहुनु रहेका छन्। यसबाहेक, सरकारले दिने प्रसूति बिदा तथा प्रसूतिसम्बन्धी आकर्षक प्याकेजहरूको कमी, प्रजनन दरमा कमी, औसत आयुमा वृद्धि, तथा युवा-युवतीहरूमा विवाह गर्न निरुत्साहित हुनु जस्ता विभिन्न प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष कारणहरू पनि छन्। यस्ता कारणले गर्दा मानिसहरूलाई सन्तान जन्माउने इच्छा हुँदाहुँदै पनि सन्तान जन्माउन नसकिरहेको अवस्था देखिन्छ।