सुरक्षित बस्ती विकास अपरिहार्य

नेपालको सन्दर्भमा कुरा गर्दा, पछिल्ला वर्षहरुमा बाढी, पहिरो, डुबान, भूक्षय, भूकम्प, हिमपहिरो, हिमताल विस्फोटजस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरु बढिरहेका छन् । त्यसैले आगामी दिनमा यहाँ विपद्को जोखिम उच्च रहेको अनुमान गर्न गाह्रो छैन । तीव्र जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालमा यस्ता जोखिम अझ अनिश्चित र गम्भीर बन्दै गएका छन् ।

यस्तो अवस्थामा सुरक्षित बस्ती विकासको प्रश्नलाई अब राष्ट्रिय प्राथमिकताकै रूपमा लिन आवश्यक छ । किनकि गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले हाम्रो बस्ती विकास र विपद् व्यवस्थापनको शैलीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ । विपद्को उत्पत्ति प्राकृतिक भए पनि त्यसबाट हुने क्षति मानवीय गतिविधिसँग सरोकार राख्ने हुन्छ । साथै मानवीय गतिविधि पनि विपद् निम्त्याउने र बढी क्षति हुने कारक बनेको हुन्छ । त्यसैले राज्यद्वारा नै मानवीय गतिविधि नियन्त्रित हुनु जरुरी छ । नदीको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र, बगर र कटान क्षेत्रमा घर, होटल तथा बजार निर्माण गर्ने, जोखिमयुक्त भिरालो जमिनमा बस्ती विस्तार गर्ने र कमजोर भूभागमा सडक तथा अन्य पूर्वाधार बनाउने प्रवृत्तिले जोखिमलाई बढावा दिइरहेको छ । यसको नियन्त्रण एवं सुरक्षित बस्ती विकासका विषयमा अहिलेदेखि सरकार जागरुक हुनु जरुरी छ ।