हजुरबुबाले अभाव भोगे, बुबाले परदेश रोजे, नाति पहिचान खोज्दैछ

लुम्ले (कास्की), पहाडी समाजको जीवन्त इतिहास, सांस्कृतिक प्रवाह र निरन्तर रूपान्तरणको एउटा सजीव बिम्व हो। पुस्तौंदेखि यस गाउँको सामाजिक संरचना, जीवनशैली र सामाजिक सम्बन्धमा क्रमिक परिवर्तन हुँदै आएको छ। समयको अविरल प्रवाह र अन्नपूर्ण हिमशृङ्खलाबाट बहने शीतल हावाको स्पर्शसँगै यस गाउँले अनेकौं पुस्ताका आशा, सङ्घर्ष र चेतनाको रूपान्तरणलाई प्रत्यक्ष नियालेको छ।

पुरानो ढुङ्गे घरको पिंढीमा बसेर बिहानको पारिलो घाम ताप्दै गरेका ७८ वर्षीय धनबहादुर गुरुङ आफ्नो विगत मात्र सम्झिरहेका छैनन्, एउटा सिङ्गो युगको मौन प्रतिनिधित्व गरिरहेका छन्। धनबहादुर, उनका छोरा कृष्णबहादुर र नाति अनिश- तीन पुस्ताको यो जीवनयात्रा एउटा परिवारको कथामा मात्र सीमित छैन। यो परम्परागत कृषि प्रणालीबाट वैदेशिक श्रम–अर्थतन्त्र हुँदै आधुनिक प्रविधिको अनिश्चित युगसम्म आइपुगेको समग्र नेपाली समाजको जीवन्त समाजशास्त्रीय र मनोवैज्ञानिक प्रतिबिम्व हो।