गणतन्त्रमाथि उत्पन्न गडबडी

विश्वमा सामन्तवाद विरोधी पुराना क्रान्तिहरूमा फ्रान्सेली क्रान्तिलाई विश्वको सबभन्दा महत्वपूर्ण र प्रेरणादायी पुँजीवादी क्रान्ति मानिन्छ । जसले समानता, स्वतन्त्रता र भाइचारको नारा अघि सारेर सम्पूर्ण जनतालाई गोलबन्द गरेको थियो । यसरी सामन्तवादी निरंकुशताका विरुद्ध क्रान्तिको बिगुल फुकेको थियो र विश्वलाई नै ठूलो आकर्षण गरेको थियो । त्यहाँ १७८९ को जनक्रान्तिदेखि लिएर अहिलेसम्म फ्रान्सले एउटा लामो राजनीतिक यात्राको शृंखला पार गरिसकेको छ । सन् १७९२ मा त्यहाँ पहिलो गणतन्त्र स्थापना भएको थियो । त्यसपछि पनि त्यहाँ दुईदुईपटक गणतन्त्रलाई मूलबाटोबाट किनारा पनि लगाइयो ।

त्यहाँ राजतन्त्र तथा एकाधिकारवाद पटकपटक आफ्नो वर्चश्व र वैभबका साथ फर्कियो पनि । तर, फ्रान्सेली जनतामा गणतन्त्रात्मक जनतन्त्रलाई लिएर प्रतिबद्धता यति बिघ्न गहिरो किसिमको बनिसकेको थियो कि त्यसले अन्ततः राजतन्त्रलाई टिक्न दिएन । गणतन्त्र त्यहाँ प्रत्येकपटक अझ परिमार्जित र प्रस्ट भएर आयो । त्यसका साथै त्यसलाई परिष्कार गर्ने प्रक्रिया पनि जारी रह्यो । अनि त्यसलाई अझ बढीभन्दा बढी स्वीकार्य बनाउने प्रयत्न पनि गरियो । सायद त्यसै कारणले होला त्यहाँ आज पाँचौं गणतन्त्र छ र ठूलो विचार विमर्श र संघर्षका बीचबाट नयाँ संविधानको माध्यमबाट गणतन्त्रलाई बढीभन्दा बढी उदार, समावेशी, पारदर्शी र गतिशील बनाउने अभियान त्यहाँ चल्दै आएको छ र चलिरहेको छ ।