नयाँ सार्वजनिक सेवाको प्रभावकारिता

राज्य र सरकारको उद्देश्य आफ्ना नागरिकहरूलाई सुविधा र सेवा उपलब्ध गराई सुशासन प्रदान गर्नु हो । यही उद्देश्य प्राप्तिका लागि विश्वका लोकतान्त्रिक देशहरूमा विभिन्न प्रकारको प्रयोग भइराखेको पाइन्छ । धेरै प्रकारका असल अभ्यासको प्रयोग र सिद्धान्तको प्रतिपादन हुँदै आएका छन् । सार्वजनिक सेवा प्रदान गर्ने सन्दर्भमा विषेशतः तीन पात्र सेवा प्रदायक संस्था, सेवाग्राही र सेवाप्रदायक महत्वपूर्ण हुन्छन् । यी तीनवटै पात्र सबल, सक्षम र क्षमतावान् हुँदा मात्र अपेक्षित उपलब्धि हासिल हुन सक्छ । सेवा प्रदायक संस्थाको व्यवस्थापनमा सुधार हुँदै गर्दा जनता लाभान्वित हुन सक्छन् । व्यवस्थापनको सन्दर्भ अत्यन्त संवेदनशील हुन्छ । विभिन्न कालखण्डमा व्यवस्थापन चुस्त र प्रभावकारी बनाउने क्रममा प्रशासन र व्यवस्थापनका विद्वानले धेरै प्रकारका योगदान गर्दै आएका छन् । प्रारम्भमा सार्वजनिक प्रसासनले आफ्नो प्रभाव संगठनमा कायम गरेको थियो । प्रशासन र व्यवस्थापन एकअर्काका पूरक हुन् र एकले अर्कालाई आफ्नो एक अंशका रूपमा मात्र स्वीकार गरेका छन् ।

प्रशासन र व्यवस्थापनको विवाद यथावत् रहेकै अवस्थामा नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापनको अवधारणाले द्रुत गति लिन पुग्यो । लामो समयसम्म यसमा विकासोन्मुख देशहरूले प्रतिपादन र अभ्यास गर्दै गए । यसमा निजी क्षेत्रलाई प्रश्रय दिई निजी क्षेत्रबाटै र सार्वजनिक क्षेत्रसँग यसको समन्वयका आधारमा सार्वजनिक सेवालाई प्रभावकारी बनाउने तरिकाको उल्लेख गरिएको छ । सैद्धान्तिक अवधारणाको विकासबाट निजी क्षेत्रलाई सार्वजनिक सेवामा समाहित गराउने अभिप्रायले बजारबाट काम लगाउने र सार्वजनिक क्षेत्र आफैंले विश्व परिवेशमा आएको परिवर्तनका आधारमा आफ्नो आन्तरिक बजारको अवस्थालाई समेत दृष्टिगत गरेर बजार र परिवेश अनुकूल व्यवस्थापन गर्ने पहलकदमी हुँदै आएको छ । आर्थिक, संरचनात्मक र राजनीतिक व्यवस्थापनलाई मध्यनजर गर्दै नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापनले आफ्नो प्रभावकारिता कायम गरिराखेको छ ।