कहिले होला विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत ?

दैलेख : दैलेख सदरमुकाम नजिकै सुन्दर गाउँ छ। यो गाउँ भुर्ती नामले परिचित छ। नारायण नगरपालिका–६ मा पर्ने यो गाउँ भुर्तेल थरको आदिभूमि हो। भुर्ती गाउँमा छुट्टाछुट्टै दुई स्थानमा साना तथा ठूला २७ देवल छन्। अहिले एक ठाउँमा २२ र अर्को स्थानमा पाँच देवल देख्न सकिन्छ। शिखर शैलीमा निर्माण भएका देवल ६ देखि १५ फिटसम्म अग्ला छन्। यी देवल पाण्डवले निर्माण गरेको हुन सक्ने जनविश्वास छ।

शिखर शैलीका प्राचीन देवलहरू शताब्दीयौंदेखि इतिहासका साक्षी बनेर उभिएका छन्। समयसँगै कतिपय संरचना जीर्ण बनेका छन्। संरक्षणको अभावमा केही भग्नावशेषमा परिणत भएका छन्। देवलको ऐतिहासिक महत्त्व भने कहिल्यै ओझेलमा परेको छैन। सन् २००८ मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संस्था (युनेस्को)मा विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्न सिफारिस भयो। तर, पञ्चदेवल क्षेत्र १८ वर्षसम्म कागजी प्रक्रियामै सीमित बन्यो। अहिले पुरातत्व विभागले देवललाई संरक्षित स्मारक क्षेत्र घोषणा गर्ने प्रारम्भिक प्रक्रियासँगै विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्ने कार्यको थालनी भएको छ।