प्रत्येक प्रदेशमा फरेन्सिक ल्याब बनाउन नेपालको क्षमताले भ्याउँदैन : महावीर पुन

राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रका संस्थापक एवं प्रतिनिधिसभा सदस्य महावीर पुनले उपकरण अत्यधिक महँगो हुने भएकाले नेपालले धेरै ठाउँमा फरेन्सिक ल्याब बनाउन नसक्ने बताउनुभएको छ ।

बिहीबार सङ्घीय संसद प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिको बैठकमा विधेयकमाथिको छलफलमा सांसदले प्रदेश प्रदेशमा त्यस्ता प्रयोगशाला बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएपछि उहाँले यस्तो धारणा राख्नुभएको हो । उक्त ल्याबका लागि आवश्यक पर्ने उपकरणहरू धेरै महँगो हुने भएकाले प्रत्येक प्रदेशमा प्रयोगशाला स्थापना गर्ने कुरा नेपालको क्षमताले नभ्याउने सांसद पुनको भनाइ थियो ।

उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणीकरण प्राप्त गर्नुपर्ने भएकाले पनि नेपालले धेरै प्रयोगशाला बनाउन नसक्ने स्पष्ट पार्नुभयो । उहाँले देशमा एउटा बलियो प्रयोगशाला बनाउने र कतिपय जटिल प्रकारका परीक्षणका लागि विदेशमै पठाउनुपर्ने अवस्था रहेको उल्लेख गर्नुभयो । सांसद पुनले कोरोना महामारीको समयमा पनि परीक्षणका लागि नेपालले हङकङलगायतका देशमा नमुना पठाएको स्मरण गर्दै फरेन्सिक जाँचका जटिल विषयमा विदेशी मुलुकमा पठाउने कार्यलाई निरन्तरता दिनु नै उपयुक्त हुने धारणा राख्नुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, “एकदमै राम्रो, आधुनिक प्रविधियुक्त साना–साना कार्यालय प्रदेश प्रदेशमा खोल्ने कुरा त आयो, तर प्रयोगशालाका लागि आईएसओ मान्यता लिने भन्ने कुरा ज्यादै महँगो विषय हो । आईएसओ त्यत्तिकै पाइँदैन । यसका लागि आवश्यक मात्रामा उपकरणहरू हुनुपर्छ । ती उपकरण यति महँगा हुन्छन् कि तिनको उपलब्धताविना आईएसओ पाइँदैन र आईएसओ भएन भने विदेशमा यसको मान्यता हुँदैन । त्यसकारण यस्ता प्रयोगशाला धेरै होइन, एउटा मात्र खोलौँ र यसलाई सकेसम्म आधुनिक बनाऔँ । हाम्रो क्षमताले भ्याउने जति परीक्षण यहीँ गर्ने र नभएका खण्डमा विदेशमा पठाउनुपर्छ । जस्तो कोरोनाको समयमा जाँचका लागि हङकङ पनि पठाइएको थियो नि । यहाँ प्रविधि नभएरै त्यहाँ पठाइएको हो । त्यसैले धेरै पैसा लाग्ने र अत्यधिक आधुनिक बनाउनुपर्ने भएकाले धेरै ल्याब नबनाऊँ ।”

सांसद पुनले धेरै सङ्ख्यामा फरेन्सिक ल्याब बनाउने आर्थिक तथा प्राविधिक क्षमता नेपालसँग नभएकोतर्फ समितिका सदस्यको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो ।