स्वार्थ अनुकूल संविधान प्रयोगको नतिजा

कुनै पनि देशको संविधान किन लेखिन्छ ? किन तयार गरिन्छ ? किन संविधान रक्षाको शपथ खाइन्छ ? सत्तामा रहेका हरेक सत्तासीनहरुलाई यो कुरा थाहा छ । नेपालमा संविधानको इतिहासलाई हेर्ने हो भने यसले २००७ सालदेखि प्रवेश गरेको पाइन्छ । त्योभन्दा अगाडि राणाकालीन केही लिखित कानुन र मौखिक कानुनको माध्यमबाट देशलाई सञ्चालन गर्ने प्रयास भएको थियो । यो प्रक्रियाले १०४ वर्ष निरन्तरता पायो । विश्वमा भइरहेको परिवर्तनको प्रभाव र बदलिँदो परिस्थितिले नेपालमा राणाशासनको विरुद्ध इमानदार नेताहरुले जनमत तयार गरे । थुप्रै शहीदहरुले यो मामिलामा आफ्नो जीवनलाई बलिदान गरे । संविधान अनुरुप देशलाई लैजाने सवालमा २००४ सालको संविधानदेखि लिएर पञ्चायती संविधान हुँदै २०६३ को अन्तरिम संविधानसम्मले आफ्नो यात्रा पार गरेर वर्तमानमा २०७२ सालको संविधानले आफ्नो यात्रा जारी राखिरहेको छ ।

राणाकालीन संविधान राणाको स्वार्थ अनुरुप चल्यो भन्दै देशमा दलीय संविधान देखा प¥यो । दलीय संविधानले प्रवेश पाए तापनि त्यसले बाटो समात्न नसकेको भन्दै देशमा पञ्चायती संविधानको प्रवेश हुन पुग्यो । पञ्चायती संविधानमा पनि केही कुरा राम्रा भए तापनि राजाको इसारामा चलेको कारण असफल भएको भनी आन्दोलनमार्पmत देशमा २०४७ को संविधानको प्रवेश हुन पुग्यो । २०४७ को संविधानमा पनि उल्लेख भएका कुराहरु कुनै नराम्रा थिएनन् । मात्र उक्त संविधानमा उल्लिखित धाराहरु कार्यान्वयन हुन नसक्नु र राम्रोसँग गति लिन नसक्नुको कारणलाई भजाउँदै देशमा जनयुद्ध नामको द्वन्द्वले देशलाइ ग्रसित बनायो ।