खडेरी र आर्थिक भार

नेपालको प्राकृतिक सुन्दरताले विश्वलाई नै मन्त्रमुग्ध पारेको छ । त्यही प्रकृतिकै एउटा क्रूर रूप खडेरीले गहिरो संकट निम्त्याइरहेको छ । जसलाई मनसुनपछिको ‘शुष्क मौसम’लाई संकेत गर्ने खडेरी मौसमी घटना मात्र होइन, जलवायु परिवर्तनस्वरूप लामो, गहिरो र विनाशकारी रूप लिँदै गएको छ । यसले मुलुकको कृषिप्रधान अर्थतन्त्र, जलस्रोत, ऊर्जा उत्पादन, स्वास्थ्य र समग्र विकासमा गम्भीर आर्थिक भार थप्दै गरेको छ । यसर्थ, खडेरीले निम्त्याएको बहुआयामिक संकट र त्यसको आर्थिक प्रभावको गहिराइमा विश्लेषण गरिने जमर्काे गरिएको छ ।

नेपाल भौगोलिक विविधता र कृषिमा आधारित अर्थतन्त्र भएको देश हो । जहाँको मौसम परिवर्तन तथा जलवायु संकटका कारण बारम्बार खडेरीको चपेटामा पर्दै आएको छ । खडेरीले खाद्य सुरक्षा, जलस्रोत, रोजगारी तथा समग्र आर्थिक क्रियाकलापमा गम्भीर असर पार्छ । जहाँ जनसंख्याको ठूलो भागको जीवनयापन खेतीपातीमा आधारित छ । प्राकृतिक प्रकोप विशेषगरी खडेरी (सुक्खा)ले नेपालको कृषि, जनजीवन, खाद्यसुरक्षा र समग्र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पारिरहेको छ । कतै हिमताल फुटेर एक्कासि बाढी आउनाले जनधन ठूलो क्षति भएको छ । गत १०, ११ र १२ असोजमा काठमाडौं उपत्यकालगायत देशभर भएको भीषण वर्षा र २४ असारमा भोटेकोशीमा वर्षाबिनै आएको बाढीले धनजन क्षति भई जलवायु परिवर्तन तथा त्यसको प्रभाव’bout फरक ढंगले सोच्नुपर्ने सन्देश दिएको छ । जबकि, खडेरी केवल वातावरणीय समस्या नभएर राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा चर्को आर्थिक भार निम्त्याउने संकटका रूपमा देखापरेको छ ।