डिजिटल सरल श्रम प्रशासन

नेपालको वैदेशिक रोजगार गाउँदेखि सहरसम्म धेरै परिवारको जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ । वैदेशिक रोजगारीमा गएका युवाको श्रमबाट परिवारको आय बढेको छ, बालबालिकाको शिक्षा र स्वास्थ्यमा खर्च गर्न सहज भएको छ । घरपरिवारको जीवनस्तरमा सुधार आएकाले देशको सामाजिक विकास सूचकाङ्क उल्लेख्य रूपमा बढ्नुका साथै विप्रेषण आप्रवाहले नेपालको अर्थतन्त्रलाई समेत विशेष योगदान दिएको छ । विप्रेषण र विदेश जाने श्रमिकको सङ्ख्याका अलावा श्रमिकले रोजगारीमा जान गरेको खर्च, करार अनुसारको काम, तोकिए अनुसारको पारिश्रमिक, सुरक्षित कार्यस्थल र समस्या पर्दा राज्य तथा सम्बन्धित संस्थाबाट पाएको सहयोगलगायतका विषय पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छन् । त्यसैले आजको आवश्यकता धेरै नेपालीलाई विदेश पठाउने भन्दा पनि वैदेशिक रोजगारलाई सुरक्षित, मर्यादित, व्यवस्थित र लाभदायी बनाउनु एवं दीर्घकालमा स्वदेशमा नै रोजगारीको सिर्जना गरी विदेशमा काम गर्न जान नपर्ने व्यवस्था गर्नु पनि हो ।

नेपालीहरू गोर्खा सैनिकका रूपमा विदेशमा सेवा गर्ने, भारतमा रोजगारीका लागि जाने क्रमबाट वैदेशिक श्रम आप्रवासनको सुरुवात भयो । पछिल्ला दशकमा यसको स्वरूप निकै परिवर्तन भएको छ । सन् १९९० को दशकपछि खाडी मुलुक र मलेसियामा निर्माण, सेवा, सुरक्षा तथा अन्य क्षेत्रमा नेपाली श्रमिकको माग बढेसँगै संस्थागत वैदेशिक रोजगार विस्तार भयो । कतार, साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स, मलेसियालगायतका मुलुक नेपाली श्रमिकका प्रमुख गन्तव्य बने । पछिल्लो समय दक्षिण कोरिया, जापान, युरोप इजरायल तथा अन्य देश पनि नेपाली श्रमिकका नयाँ गन्तव्यका रूपमा थपिँदै गएका छन् ।