सर्वव्यापी स्वास्थ्य पहुँचमा फर्मासिस्टको अपरिहार्यता

नेपालभरि हरेक सहर, बजार केन्द्र र पालिकाहरूमा एउटा विशाल स्वास्थ्य स्रोत मौन रूपमा दिनरात काम गरिरहेको छ। यो कुनै नयाँ अस्पताल होइन, नयाँ स्वास्थ्य चौकी वा विशेषज्ञ केन्द्र पनि होइन। यो सामुदायिक फार्मेसी हो-देशभर छरिएका २५ हजारभन्दा बढी दर्ता भएका फार्मेसी वा औषधि पसलहरूको एउटा विशाल सञ्जाल, जुन आज व्यवहारमा नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीको वास्तविक 'पहिलो-सम्पर्क' बिन्दु बनिसकेको छ। नेपालको सहरी क्षेत्र होस् या ग्रामीण, सामान्य तथा मध्यम स्वास्थ्य समस्याको प्रथम सम्पर्क बिन्दु नै नजिकैको सामुदायिक फार्मेसी हो।

हरेक दिन लाखौँ मानिस औषधि, सामान्य बिरामी, दीर्घकालीन रोग, रक्तचाप, मधुमेह, उपचारको निरन्तरता र औषधिका सम्भावित दुष्प्रभावबारे सल्लाह लिन यिनै फार्मेसीहरूमा पुग्छन्। विशेष गरी जहाँ चिकित्सक वा स्वास्थ्य संस्थाको पहुँच कठिन छ, त्यस्तो ठाउँमा धेरै परिवारका लागि सामुदायिक फार्मेसी नै स्वास्थ्य प्रणालीसँगको पहिलो र सबैभन्दा सहज सम्पर्क बिन्दु हो। तर विडम्बना के छ भने, यति ठूलो र भरपर्दो सञ्जाल हुँदाहुँदै पनि नेपालको स्वास्थ्य नीतिले यसलाई प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाको सम्भावित विस्तारका रूपमा हेर्न सकेको छैन, जसका कारण यसले मुख्यतया 'औषधि बेच्ने थलो' का रूपमा मात्र व्यवहार गर्दै आएको छ। यो अवसरलाई अब हामीले बेवास्ता गर्नु हुँदैन।