सुधार्नुपर्ने बाल सुधारगृह

अपराधी ठहर भएकाको पनि मानवअधिकार हुन्छ। उसलाई कुनै यातना दिनु हुँदैन। झ्यालखानामा राख्दा पनि सुविस्तासँगै बस्ने खाने व्यवस्था हुनुपर्छ। झ्यालखाना भनेको अपराधी कोच्ने ठाउँ होइन कि बरु सुधार गर्ने हो भन्ने मान्यता हुन्छ। नेपालका झ्यालखाना त यातनागृहभन्दा फरक नपर्ने खालका छन्। ज्येष्ठ नागरिकबाट अपराध भए तिनलाई झ्यालखानामा नराख्ने नीति छ, स्याहारगृहमा राख्ने हो। अझै त्यो नीति कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। बालबालिकाहरूको हकमा चाहिँ उनीहरूबाट अपराध हुँदैन, कानुन उल्लंघन हुन्छ भन्ने मान्यता छ। त्यस्तो घटनामा संलग्न बालबालिकालाई कानुनी विवादमा परेका भनिन्छ। बालबिझ्याइँ भन्ने गरिन्छ।

१० वर्षभन्दा मुनिका बालबालिकाबाट त जस्तोसुकै जघन्य र संवेदनशील गैरकानुनी कर्म भए पनि सजाय नै हुँदैन। माफी हुन्छ। तर, १० देखि १४ वर्षकालाई आधा सजाय हुन्छ। १८ वर्षमुनिका र १० वर्षमुनिका बालबालिका कानुनी विवादमा परेर सजाय तोकियो भने तिनलाई झ्यालखानामा राखिन्न, बाल सुधार गृहमा राखिन्छ।