भूराजनीतिक अर्थनीति र भारतीय भूमिका

दक्षिण छिमेकी भारत विश्वको पाँचौं ठूलो अर्थव्यवस्था हुनुका साथै विश्वका अधिकांश अन्तर्राष्ट्रिय एर्व क्षेत्रीय मञ्चहरूमा पनि अमेरिका र चीनसँगै प्रमुख चर्चाको केन्द्र बन्ने गरेको छ । कोरोना महामारीको भीषण प्रकोपले विश्वकै अर्थव्यवस्थालाई थला पारेको अवस्थामा पनि भारतले साढे ७ प्रतिशतभन्दा बढीको दरले आर्थिक प्रगति गर्दै विश्वमा आफ्नो प्रभावकारी उपस्थिति देखाएको छ । भारतले राजनीतिमा आफ्नो बढ्दो प्रभाव र भूअर्थनीतिमा खेल्दै आएको भूमिकालाई लिएर गत महिना एउटा विचार गोष्ठीको आयोजना ग¥यो । दक्षिणी छिमेकी भारतको विदेश मन्त्रालयको सहकार्यमा त्यहाँको पर्यवेक्षक अनुसन्धान संस्थान (अब्जर्भर रिसर्च फाउन्डेसन)ले तीनदिने विचार गोष्ठीको आयोजना ग¥यो । जसलाई रायसिना संवादका रूपमा पनि परिभाषित गरिएको छ । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको छिमेकी पहिलोको नीति, भारतको प्रभावकारी कूटनीति र सफल अर्थनीति केन्द्रित यस सम्मेलनले आफ्नो सार्थकता पनि साबित ग¥यो ।

भू–राजनीति र भू–अर्थनीति केन्द्रित यस सम्मेलनमा भारतले आफ्नो सफलता र महत्वाकांक्षाको पनि प्रदर्शन ग¥यो । विगतका दिनमा अमेरिका, बेलायतलगायतका पश्चिमा मुलुकहरूले मानवअधिकार हनन, काश्मीर र भारतको आन्तरिक राजनीति’bout पनि टिप्पणी गर्ने गर्थे । तर, भारतका प्रतिनिधिहरू चुपचाप सुनिरहने अथवा रक्षात्मक मुद्रामा प्रस्तुत हुनेगर्थे । तर, नरेन्द्र मोदी प्रधानमन्त्री भएयता भारतले कडा रूपमा प्रतिकार गर्दै आएको छ । अमेरिका होस अथवा चीन, क्यानडा, बेलायत र टर्की सबैलाई उसकै भाषामा जवाफ फर्काउदै आएको छ । रूस–युक्रेन युद्धको मैदानबाट आफ्ना नागरिकलाई उद्धार गरी सकुशल स्वदेश ल्याउनु, इजरायल–हमास युद्धमा भारतीय नागरिकलाई उद्धार गर्नु र तालिबानजस्तो इश्लामिक कट्टरपन्थीहरूको शासनमा पनि अफगानिस्तानबाट आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फिर्ता ल्याउनु भारतको कुशल एवं सफल कूटनीतिको परिणाम हो ।