मतदानदेखि प्रचारसम्म हरित निर्वाचनको आवश्यकता

निर्वाचन लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो। जनताको मतबाट नेतृत्व चयन हुने यो प्रक्रिया केवल राजनीतिक अभ्यास मात्र होइन, सामाजिक, आर्थिक र वातावरणीय प्रभाव बोकेको राष्ट्रिय गतिविधि पनि हो। नेपालमा प्रत्येक निर्वाचनसँगै ठूलो मात्रामा प्रचार सामग्री उत्पादन, यातायात प्रयोग, ऊर्जा खपत, फोहोर सृजना र ध्वनि प्रदूषण हुने गरेको यथार्थ हामी सबैले देख्दै आएका छौँ। यही सन्दर्भमा 'हरित वा वातावरणमैत्री निर्वाचन' को अवधारणा आजको आवश्यकता बनेको छ। निर्वाचन आयो भन्दैमा वातावरणीय दायित्वबाट पन्छिन मिल्दैन। बरु, निर्वाचनलाई अवसरका रूपमा प्रयोग गर्दै दिगो विकास, हरित संस्कार र जिम्मेवार नागरिकको अभ्यास गर्नु आजको समयको माग हो।

हरित निर्वाचन भन्नाले निर्वाचन प्रक्रियाका सबै चरणप्रचार–प्रसार, सभा–जुलुस, मतदान, मतगणना तथा नतिजा पश्चातका गतिविधिहरूलाई वातावरणमैत्री बनाउनु हो। यसमा प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण, प्रदूषण न्यूनीकरण, फोहोरको उचित व्यवस्थापन, कार्बन उत्सर्जन घटाउने अभ्यास र हरित व्यवहारलाई प्राथमिकता दिनु पर्दछ। राजनीतिक दल, उम्मेदवार, मतदाता, निर्वाचन कार्यालय र नेपाल सरकार सबैको साझा प्रतिबद्धता बिना हरित निर्वाचन सम्भव हुँदैन। कुनै एक पक्षले मात्रै प्रयास गरेर यो लक्ष्य हासिल गर्न सकिँदैन।