विकास उकालो, मानिस ओरालो

शासन र सत्तामा सधैं पहाडी मूलका बासिन्दाको रजगज भएको मुलुक हाम्रो। त्यसैले विकासको मूल गन्तव्य पनि सधैं पहाड नै हुँदै आएको हो। तर विकास पहाडतिर सोझिँदा पनि पहाडका बासिन्दाहरू भने धमाधम तराई मधेसका समथर भूभागतिर ओइरिरहेका छन्। त्यसको परिणाम हो—मुलुकका आधाभन्दा बेसी बासिन्दाको बसोबास समथर भूभागमा। पछिल्लो जनगणनाले त दुई दर्जन जिल्लाको जनसंख्या ऋणात्मक देखायो।

ती सबै पहाडका जिल्लाहरू थिए। त्यसमा पनि लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी जिल्लाहरू बसाइँसराइका हिसाबमा सबैभन्दा बढी चलायमान देखिन्छन्। यहाँका पहाडी जिल्लाहरूबाट समथर जिल्लामा बसाइँसराइ अचाक्ली छ। अहिले लुम्बिनीका पहाडी जिल्लाका कुनै पालिकाका कुनाकन्दरामा बाटोघाटो नपुगेको होस््, त्यो अपवाद जस्तोमात्रै छ। कृषिलगायत उद्यमका लागि पनि आकर्षक भूबनोट छ त्यहाँ। तै पनि नागरिकहरू रूपन्देही, कपिलवस्तु, दाङ, बाँकेमा सरेका स¥यै छन्। त्यहाँको जनसंख्या धनात्मकमाथि धनात्मक हुँदै गएको छ। देशमा सबैभन्दा धेरै जनसंख्या बढेका १० जिल्लामध्ये चारवटा लुम्बिनीमा छन्। जनसंख्या घटेका १० जिल्लामध्ये पनि दुइटा लुम्बिनीकै छन्।