समाजवादका आयामहरूमा बीपी

समाजवादलाई पछिल्लो समय दुई पक्षबाट विश्लेषण गर्न थालियो। इतर र उतर पक्षमध्येका दुई पक्ष हुन्– प्रजातान्त्रिक समाजवाद र नयाँ समाजावाद। जसको पछिल्लो समय अलि बढी व्याख्या र विश्लेषण चर्कंदो छ। नेपाली सन्दर्भमा विचाराकृत नयाँ समाजवाद के नितान्त फरक आयाम हो र ? नेपाली सन्दर्भमा बीपीले विचार र विश्लेषण गरेको प्रजातान्त्रिक समाजवाद र आधुनिक समयको यो अंकुरणले नेपाली राजनीतिमा प्रभाव पार्न सक्ला र ? यो सबै जिम्मा काल र आगामी तत्कालीन परिवेशलाई दिँदा फरक नपर्ला।

विचार र अनुकूलनको लेखाजोखा गर्दा लाग्छ, नयाँ समाजवादका दुई चार कुरा उत्तर आधुनिकतासँग मेल खान पुग्छ। दर्शन, सापेक्षिकता, उच्च सघनता, विचित्रता आदि। जसअनुसार सिद्घान्तको स्वतः विश्लेषण हुन्छ– उर्फ स्वःनिरीक्षित हुन्छ। यो दर्शन विशेषतः लेफ्ट विङमा आधारित छ, जसमा स्वतन्त्रताको चरम अभ्यास हुन्छ। स्वतन्त्रतामा आधारित सिद्घान्तकृत तŒव जस्तै अधिकार, सुधार, नवप्रवर्तन, समानता र गतिशीलताजस्ता प्रगतिशील आयामलाई टेवा दिइन्छ। जसको भारतमा प्रथम र उच्चतम प्रयोगमा जोड दिने राम मनोहर लोहियासमेत यसको संस्थागत गर्न यत्नशील थिए। नेपाली प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अभ्यासकर्तामध्येका एक बीपी नेपालको सन्दर्भमा प्रजातान्त्रिक समाजवादका अध्येता हुन्भन्दा फरक नपर्ला।