जनप्रतिनिधिको प्रारम्भिक छनोट र औचित्य

कुन मुलुकका जनता कति चेतनशील छन् ? भनी मापन गर्ने विश्वव्यापी सहज र भरपर्दो माध्यम जनप्रतिनिधिको छनोट प्रक्रिया नै हो । सचेत र चेतनशील नागरिकले जनप्रतिनिधि छान्नुपर्दा जनताप्रति इमानदार र बफादार व्यक्तिको योग्यता, कार्यदक्षता, सार्वजनिक दायित्व बहन गर्नसक्ने क्षमता भएकै व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिन्छन् । यसैगरी निष्कलंक र स्वच्छ कार्यशैली, निस्वार्थ सेवा, नेतृत्वमा दृढ र निर्भीक तथा जनसेवामा समर्पित कुशल व्यक्तिलाई नै मतदाताले रोज्छन् । सार्वजनिक दायित्व प्रहण गर्ने जनप्रतिनिधिमा हुनुपर्ने यो आधारभूत विशेषता नै हो ।

जुन मुलुकका नागरिक आफ्नो तथा सन्तति र मुलुककै भविष्यप्रति नै चासो राख्दैनन् भने उनीहरूको जनप्रनिधि छनोटको आधार पनि मुखाकृति, नाता सम्बन्ध, क्षणिक लाभ, दलीय सम्बन्ध र स्वार्थमै आधारित हुन्छ । यस्तै, पृष्ठभूमिबाट छानिएका जनप्रतिनिधिको व्यवहार र कार्यशैली जनताकै लागि घातक बन्छ । यिनीहरू स्वार्थका जनप्रतिनिधि मात्रै ठहरिन्छन् । यस्ता व्यक्ति छनोट गर्ने जनता सैद्धान्तिक एवं एकेडेमी शिक्षामा जतिसुकै अब्बल र दक्ष भए पनि व्यवहारका दक्ष र मन मस्तिष्कका सचेत र चेतनशील नागरिकको समूहमा पर्न सक्दैनन् । पाश्चात्य विकसित मुलकहरू र हाम्रो तथा दक्षिण एसियाली मुलुककै जनचेतनाको स्तर समान नहुनुको कारण पनि यही हो ।