सम्बन्धविच्छेदमा भयावह

कुनै समय नेपाली समाजमा दुर्लभ मानिने सम्बन्धविच्छेद हालका वर्षहरूमा बढ्दो प्रचलित घटना भएको छ । जुन सांस्कृतिक र सामाजिक मानदण्डहरूमा गहिरो जरा गाडिएको परिवारको परम्परागत रूपमा महत्वपूर्ण परिवर्तन हुँदै छ । यस परिवर्तनलाई निहालेर हेर्ने हो भने तीव्र गतिको दरमा भएको वृद्धिले निहित सामाजिक परिवर्तन र चुनौतीहरूको संकेत गर्छ । यस बृहत् अन्वेषणमा, हामी नेपालमा सम्बन्धविच्छेदका जटिलताहरू, यसका कारणहरू, नतिजाहरू र व्यक्ति तथा समाजमा व्यापक रूपमा पार्ने प्रभावहरूको जाँच गर्न सकिन्छ ।

नेपालमा समृद्ध ऐतिहासिक, सामाजिक, सांस्कृतिक सम्पदाहरू रहेको छ । जसमा गहिरो जरा गाडिएको परम्परा, मूल्य तथा मान्यताहरू पनि रहेका छन् । जसले गर्दा लामो समयदेखि विवाह र पारिवारिक गतिशीलतालगायतका सामाजिक मान्यताहरूलाई नियन्त्रित गरेको छ । जसलाई सरसर्ती हेर्ने हो भने ऐतिहासिक रूपमा सम्बन्धविच्छेद दुर्लभ नै थियो र विवाहहरू प्रायः व्यवस्थित नै गरिन्थ्यो । जुन पारिवारिक र सामाजिक अपेक्षाहरूले संघ गठन र रखबारीमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो । तर, मुलुकमा द्रुत आधुनिकीकरण र सहरीकरण हुँदैजाँदा परम्परागत मान्यताहरूलाई चुनौती दिइँदै छ । जसले गर्दा वैवाहिक गतिशीलतामा परिवर्तन आएको छ । फलतः सम्बन्धविच्छेदका कारणहरूलाई औंल्याउने हो भने राष्ट्रमा बढ्दो सम्बन्धविच्छेदको दरमा धेरै कारकहरू विद्यमान रहेका छन् । जसलाई अवलोकन गर्ने हो भने एक महत्वपूर्ण कारण आर्थिक दबाब रहेको छ । यसले विशेषगरी सहरी क्षेत्रहरूमा विवाहलाई तनावपूर्ण बनाउनसक्छ । जसले गर्दा वैवाहिक कलह र विघटन निम्त्याउँछ ।