परित्यक्त पाल्पा
rajdhanidaily.com · Mon Aug 02 23:40:39 GMT 2021
बुद्धभन्दा धेरै समयअघि नै तराइको घना वनको उत्तरतर्फ पहाडी इलाकामा समानान्तर पाल्पाली सभ्यताको विकास भइसकेको थियो । मगर सभ्यताले उत्कृष्टता हासिल गरेको त्यस समयमा प्राचीन मगर भाषाको वर्चस्व रहेको अनुमान गर्न सकिन्छ । प्रसिद्ध इटालियन इतिहासकार तथा खोजकर्ता जोसेफ टुचीको भनाइअनुसार मंगोलियन भाषामा ‘बाल्बा’ शब्दको अर्थ सीप र कलाले भरिपूर्ण भन्ने बुझिन्छ । इतिहासले राम्रोसँग भेट्टाउन नसकेको त्यस बखतमा पाल्पाली कला र समृद्धिको प्रभाव भोट र चीनसम्म फैलिएको अनुमान छ । पाल्पा शब्द क्रमशः बाल्बा, बालुपा र पालुबा हुँदै कायम भएको अड्कल काटन कठिन छैन ।
गण्डकी र कर्णाली परिभ्रमण क्षेत्रमा फैलिएको मगर साम्राज्यमा समयक्रममा ससाना स्थानीय विद्रोही मगर सरदारहरूले अधिपत्य कायम गर्दै गए । विक्रमको चौधौं शताब्दीतिर बाहिरी दुनियाँबाट आएका ससाना समूहले पहाडी भागमा विस्तारै आफ्नो सभ्यता, धर्म र संस्कृति फैलाउँदै थिए । सोही क्रममा कतिपय सत्तासीन मगर खानदानले आफूलाई क्षत्री तुल्याए । पाल्पाली सेनवंश पनि मगरको सन्तान रहेको बलियो अनुमान छ । त्यही मगरवंशका राजा चन्द्र सेनका छोरा राजा रुद्र सेनले आफ्नो राज्यको राजधानी रिब्दीकोटबाट पूर्वतर्फ पाल्पा भन्ने ठाउँमा सारेका थिए ।
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)