लघुवित्तमा निर्ब्याजी ऋण माग

निजीक्षेत्रका लघुवित्त धराशयी बन्न सक्छ

सम्भवतः केही वर्षपहिलेसम्म पनि नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा मीटर ब्याज शब्दको आविष्कार भइसकेको थिएन । तर, पछिल्लो समय यसको आतंक यस्तो भइदिएको छ कि यसले ब्याजको मीटर घुमाएर बसेका साहूकारको ऋण खानेहरूलाई ती मीटरले फनफनी मात्र घुमाएको छैन, सरकार, सूदखोर र त्यसका पीडितहरूलाई समेत फनफनी घुमाएको अनुभूत हुन्छ । पहिलेपहिले सयकडा ६० प्रतिशत वार्षिक वा मासिक ५ प्रतिशत ब्याजमा गाउँघरतिर लेनदेनमा अनौपचारिक साहूकारी प्रथाको बिगबिगी थियो । ब्याजका अतिरिक्त घिउखाने प्रचलन पनि त्यहाँ जोडिएर आउँथ्यो । तिनका बिगबिगी वित्तीय संस्थाहरूको विस्तारसितै क्रमशः कम भएर गएको थियो । अनौपचारिक क्षेत्रको ब्याजदरमा पनि बैंक वित्तीय क्षेत्रको पेनिट्रेशनका कारण केही कमी आएकै थियो । कतिपय टाठाबाठाले त बैंकबाट सस्तो ब्याजमा कर्जा लिएर गाउँघरका सोझा नागरिकलाई नै उल्टै ब्याजको चक्रव्यूहमा पारेका अनेकौं उदाहरण छन् । खासगरेर सुनको धितोमा जाने कर्जामा यस किसिमको विचलन भेटिन्थ्यो । अहिले पनि त्यो होला । गाउँघरतिर सुनारहरू र केही व्यापारीहरूकहाँ सुन धितो राखी कर्जा लिने र घरायसी सानोतिनो गर्जो टार्ने प्रचलन अझै पनि पाइन्छ । किनभने सबैलाई बैंकले ऋण दिँदैन, पत्याउँदैन । खासगरेर बैंकले उपभोग्य ऋण त दिँदै दिँदैन । बैंकले पत्याउने भनेको माथवरहरूलाई नै हो । त्यस कुराको मेसो त अहिले पनि बैंक र वित्तीय क्षेत्रको आधाभन्दा बढी कर्जा लगानीको रकम ५० ठूला घरानियाँहरूमै केन्द्रित रहेकोबाट पनि पुष्टि हुन्छ ।