भूउपयोग नीतिको सान्दर्भिकता
rajdhanidaily.com · Mon Jul 04 23:32:36 GMT 2022
भूमि राज्यको अपरिहार्य तत्व हो भने जनताको भविष्य त्यसभित्र उपलब्ध नदीनाला, वन, खनिज र उर्वर माटोमा निर्भर गर्छ । बसोबासदेखि व्यवसायसम्म यही भूभागले नै प्रभावित गर्छ । आर्थिक साधनको मूल खेतीयोग्य जमिन पनि हो । यहाँको खेतीलाई भू–स्वरूपले निकै प्रभावित गरेको छ । भूमिको सही उपयोगबिना कुनै पनि देश विकासमा बलियो बन्न सक्दैन । देशभित्रको जमिनको उपयोगमा नै त्यस देशको आर्थिक व्यवस्था निर्भर हुन्छ । धरातलअनुसार कहीँ खेतीयोग्य भूभागको अधिकता, कहीँ जंगल र झाडी, कहीँ हिम–मरुभूमि आदि पाइन्छन् । उपर्युक्त भौगोलिक वास्तविकतालाई आधार मानी भूमिको अधिकतम उपयोग गर्नुपर्छ । प्राकृतिक स्रोतहरूमध्ये एउटा महत्वपूर्ण स्रोत भूमिलाई लिन सकिन्छ ।
भूमि प्रकृतिप्रदत्त उपहार हो, यो सीमित छ । पृथ्वीको कुल १३ अर्ब हेक्टर भूमिमध्ये केवल ११ प्रतिशत भूमि मात्रै कृषियोग्य भूमि रहेको छ । यसको पनि केवल १७ प्रतिशत भूमि मात्र सिञ्चित रहेको छ । यसैगरी पृथ्वीको कुल भूमिमध्येको २६ प्रतिशत भूमि स्थायी खालका खाली मैदान तथा चरण क्षेत्र, ३० प्रतिशत भूमि वन तथा वनले ढाकेको क्षेत्र र ३३ प्रतिशत भूमि अन्य भूमिका रूपमा रहेको छ । यसैगरी, एकअर्को अध्ययनअनुसार पृथ्वीमा उपलब्ध भूमिमध्ये ९ प्रतिशत भूमि सहरी भूमिअन्तर्गत छ भने २१ प्रतिशत भूमि चरण, कृषिबाली उत्पादन तथा वनसम्पदाका दृष्टिकोणले पूर्णतः अयोग्य साबित भइसकेको छ । यसको मुख्य कारण अति भिरालो, अति चिसो, अति ओसिलो र अति सुख्खा रहनुलाई मानिएको छ । यसैगरी, माटोको क्षयीकरणको कारण तथा उत्पादनमा ह्रास आएको कारण हरेक वर्ष १ करोड हेक्टर कृषिभूमि त्यागिँदै आएको छ भने अर्को १ करोड हेक्टर भूमि लवणीकरण अथवा अनुपयुक्त निकास प्रणालीका कारण हरेक वर्ष नराम्ररी बिगँ्रदै गरेको देखिन्छ । अतः यस्तो भूमि कुल कृषि बालीमध्ये १ दशमलव ३ प्रतिशतका दरले हरेक वर्ष बिग्रँदै गरेको उल्लेख छ
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)