एआईले उत्तर खोज्न नसक्ने प्रश्न

२०६२ साल तत्कालीन राजनीतिक परिस्थितिमा नेपाली कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला देशमा आमूल परिवर्तनका लागि युद्धरत माओवादीलाई जनयुद्धको भुमरीबाट निकालेर शान्तिवार्ताको टेबुलमा ल्याउने ‘निमित्त नायक’ बन्नुभएको थियो । यसपछिको समय कांग्रेसको राजनीतिका लागि त्यति उत्पादक साबित हुन सकेको छैन । त्यसबेला सडकमा शान्ति अभियानका खेलाडी धेरै थिए । ती सबैका नायक बन्नुभएका गिरिजाप्रसाद कोइराला माओवादी नेतृत्वलाई बृहत् शान्ति सम्झौतामा सहमत गराउने आफ्नो मिसनमा त सफल हुनुभयो । तर, सभापति कोइरालाको यो सफलता कांग्रेस पार्टीका लागि भने झट्का साबित भयो । देश गणतन्त्रको रंगमा रंगिएपछि सभापति कोइरालालाई राष्ट्रपति बनाइने जुन आशा कोइराला स्वयंले र कांग्रेस पार्टीले राखेको थियो, शान्तिका अन्य अभियन्ताहरूले पनि राखेका थिए, त्यो आशा पूरा हुन सकेन । माओवादी र उसका सहयोगी कम्युनिस्ट दलहरूले नेपालमा गणतान्त्रिक शासन व्यवस्थाका लागि धेरै अघिदेखि अभियान चलाइरहनु भएका रामराजाप्रसाद सिंहलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनाए । कांग्रेस सभापति कोइरालाले रामराजाविरुद्ध डा. रामवरण यादवलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनाउनुभयो । त्यतिबेला माओवादीले रामराजाप्रसाद सिंहलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनाउनु भावनात्मक भूल थियो । पछिल्लो समयमा माओवादीका ‘सुप्रिमो’ प्रचण्डले पटकपटक यसप्रकारका भूललाई सम्झनामा राखेर हो कि बिर्सिएर हो, दोहो-याउने गर्नुभएको छ ।

गणतन्त्रको आगमनपछि प्रचण्ड तीनपटक प्रधानमन्त्री हुनुभयो । पहिलोपटक उहाँ आफ्नै बुतामा प्रधानमन्त्री हुनुभएको थियो । त्यसबेला भएको कटुवाल काण्डपछि उहाँले बिनाप्रतिरोध खुसुक्क राजीनामा दिनुभयो । दोस्रोपटक, उहाँ कांग्रेसको सद्भाव, सदाशय र सहयोगमा प्रधानमन्त्री हुनुभयो । तर, अन्त्यमा, कम्युनिस्ट एकताको मोहले उहाँ कांग्रेस छाडेर एमालेतिर लहसिनुभयो । तर, एमालेबाट जुन हिसाबको अपमान उहाँले बेहोर्नुप¥यो त्यो आफंैमा एकप्रकारको पीडा थियो । तेस्रोपटक प्रधानमन्त्री भएपछि कांग्रेसका नेता रामचन्द्र पौडेललाई सहमतिको राष्ट्रपति बनाउन निकै कसरत गर्नुभयो । त्यसपछिको समयमा माओवादी र कांग्रेसबीचको सहकार्य राम्रै चलेको थियो । कांग्रेस महासमितिको बैठकमा जिम्मेवार नेताले माओवादी जनयुद्ध’bout नकारात्मक टिप्पणी गरेकै कारण सहकार्य तोडियो । सम्भवतः त्यही घटनापछि कांग्रेस एमालेतिर लहसिएको थियो । यो पृष्ठभूमिमा नेपालको राजनीतिलाई हेर्ने हो भने परिवर्तनका लक्ष्यहरू लडखडाएको देखेर अचम्म मान्नुपर्दैन । एक त, नेपालले विकासका लक्ष्यहरू पहिल्याउनै सकेको छैन । अर्को, देशको गन्तव्य आन्तरिक विकास हो कि वैदेशिक रोजगारी ? त्यसैमा स्पष्ट हुन सकेको छैन ।