नेपाली समाजमा वैचारिक क्रान्तिको खाँचो
rajdhanidaily.com · Wed Jun 01 23:21:51 GMT 2022
आजका विकसित राष्ट्रको विकासको अध्ययन गर्दा कुनै पनि राजनीतिक क्रान्ति हुनुभन्दा अगाडि बौद्घिक क्रान्ति भएको पाइन्छ । पढे लेखेका शिक्षितले समाजलाई सचेत बनाएकोले उनीहरू समाजमा हुने राजनीतिक व्यवस्था, अन्याय र अत्याचारविरुद्घमा एक जुट भएर लागेको इतिहासका पुस्तक वा दस्तावेजमा अध्ययन गर्न पाइन्छ । परन्तु, हाम्रो देशको सन्दर्भमा बौद्घिक क्रान्ति भएकै छैन । केवल राजनीतिक क्रान्ति भए । इतिहासका विभिन्न काल खण्डमा जनता बुझी, नबुझी राजनीतिक आन्दोलनमा होमिए । विचार र सिद्घान्तको आधारमा भन्दा पनि सत्ता परिवर्तन गर्ने नेतागणको आह्वानमा जनता आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् । माओवादीले चलाएको १० वर्षे जनआन्दोलन होस् वा २०६२÷६३ को आन्दोलन, यस्तै भएको देखिन्छ ।
जनआन्दोलन २०६२÷६३ को मुख्य उद्देश्य युद्घमा रहेको तत्कालीन विद्रोही माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउन र राजा ज्ञानेन्द्रले प्रत्यक्ष शासन गर्न खोजेकाले यसो हुन नदिनु थियो । तर, आन्दोलनको नतिजा यत्तिमा मात्र सीमित रहेन । नेताले देशलाई धर्म निरपेक्ष बनाए । संघीय गणतन्त्र लागू गरे । कतिपय बौद्घिकले गणतन्त्र र धर्म निरपेक्ष’bout विरोध गरेका थिए । तथापि, नेताले मानेनन् । नागरिक दबाब उत्पन्न हुन सकेन । ठीक र बेठीकको आधारमा देशलाई अगाडि बढाउनुपर्नेमा माओवादीले अगाडि सारेका एजेन्डामा कांग्रेस र एमालेका शीर्ष भनिनेले समर्थन गरेकाले आज मुलुक दलदलमा फँसेको छ । संघीयताको अनावश्यक आर्थिक भार बेहोर्न बाध्य छ ।
स्रोतमा पूरा पढ्नुहोस् (rajdhanidaily.com)