रक्तचन्दन अवैध तस्करी र नियन्त्रण

मानव जीवनका लागि अपरिहार्य विषय हो, स्वस्थ एवं आरामदायी जीवन । स्वस्थ मस्तिष्कद्वारा नै स्वच्छ एवं स्फूर्त विचारको प्रस्फुटन हुन्छ । यसो गर्न प्रकृतिभित्रका विविध तत्वले मद्दत गर्छन् । त्यसैमध्ये एक तत्व हो, ‘रक्तचन्दन’ । यो मौसमी वातावरणमा पाइने प्रजाति हो । यो नेपालका विभिन्न भागमा फाट्टफुट्ट संख्यामा पाइने र मित्रराष्ट्र भारतको कर्णाटक, आन्ध्र प्रदेश, राजस्थानलगायतका स्थानमा व्यावसायिक खेती हुँदै आएको पाइन्छ । साइटिसको सूचीमा परेको यो वनस्पतिको उपयोग आरामदायी एवं सौखिन जीवन जीउन प्रयोग भएको पाइन्छ । रक्तचन्दनलाई पिट्रोक्यापस सेन्टालिना, रुवीलगायतका नामले पनि चिनिन्छ । यो वनस्पति करिब ३५ फिटसम्म अग्लो र करिब सवा मिटरसम्म मोटाइमा पाइन्छ ।

नेपाललाई विश्व मानचित्रमा नियाल्ने हो भने हाम्रो मुलुक नेपाल अपार जडिबुटी एवं वनस्पतिको भण्डार हो । गुणस्तरीय जीवनका लागि यो ज्यादै आवश्यक छ । उदाहरणका रूपमा गुच्ची च्याउ, यार्सागुम्बा, निरमसी, पाँचऔंले, श्रीखण्ड, रक्तचन्दन आदि नेपालीले जानी नजानी गुणस्तरीय जीवनका लागि उपयोग गर्दै आएका पाइन्छ । नेपालमा हाल अवैध रूपमा भेटिएको रक्तचन्दन प्रायः तिब्बततर्फ निकासी हुनेगरेको पाइन्छ । यसको पात गोलोगोलो भएको र फूल पहेंलो वर्णको मञ्जरीको रूपमा फुल्छ । यसको फल मुगाको रङजस्तो हुन्छ ।