अन्टार्क्टिक बरफमुनि चार दशकदेखि घोस्ट पार्टिकल खोजिरहेका वैज्ञानिक

अक्टोबर ६ मा स्विडेनको स्टकहोमस्थित रोयल स्विडिस एकेडेमी अफ साइन्सेजले सन् २०२६ को नोबेल भौतिकशास्त्र पुरस्कार बेल्जियममा जन्मिएका वैज्ञानिक फ्रान्सिस हाल्जेनलाई प्रदान गर्ने निर्णय गर्‍यो । उनी हाल अमेरिकाको विस्कन्सिन-म्याडिसन विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत तथा अनुसन्धानरत छन् । उनलाई आइसक्यूब न्युट्रिनो अब्जरभेट्रीको निर्माण तथा अन्तरिक्षबाट आउने अति उच्च ऊर्जाका न्युट्रिनो कणहरूको ऐतिहासिक खोजका लागि यो प्रतिष्ठित पुरस्कार प्रदान गरिएको हो।

एकेडेमीले उनको अतुलनीय योगदानको कदर गर्दै त्यसलाई ‘आइसक्यूब न्युट्रिनो अब्जरभेट्री निर्माणमा निर्णायक योगदान’ भनी उल्लेख गरेको छ। पुरस्कारको आधिकारिक उद्धरणमा सुदूर अन्तरिक्षमा उत्पत्ति भएका उच्च ऊर्जाका न्युट्रिनोहरूको खोजलाई विशेष रूपमा रेखांकित गरिएको छ। यो सफलता उनको चार दशक लामो अथक साधनाको प्रतिफल हो। उनले अण्टार्क्टिकाको दक्षिण ध्रुवमा रहेको विशाल बरफलाई नै ब्रह्माण्ड नियाल्ने एउटा नवीन औजारमा रूपान्तरण गरिदिए, जसले दृश्य प्रकाशलाई नभई अभौतिक लाग्ने न्युट्रिनोहरूलाई पछ्याउने गर्छ।