‘यसरी लेखें चरामाथि खण्डकाव्य’

नेपालका सबै पहाडी भागमा माक्वै नाम गरेको चरा पाइन्छ । यस चराको घाँटीमा कण्ठ आकारको भुत्ला रहेको हुन्छ । फागुन, चैत र वैशाख महिनामा ‘बाउ आमा’ बोलले राति ‘माक्वै चरा’कराउने गर्छ । यो चरा र गुरुङ समुदायबीच सम्बन्ध रहेको पाइन्छ । यस चरा’bout गुरुङ समुदायको मृत्यु संस्कारको कर्मकाण्ड चलाउने ‘पच्यु गुरु’ले र ‘क्ल्हेब्रीं’ गुरुहरूले पनि मृत्युसंस्कार कर्मकाण्ड चलाइरहेका बेला वाचन गर्छन् ।

‘पुदुवै’ नाम गरेको ‘खे’ तिब्बतमा बसोबास गरिरहेका बेला उसको परिवारमा घटेको घट्नामा यस ‘माक्वै चरा’को कथा बन्न पुगेको छ । ‘पुदुवै खेको फिस्यो’ नाम गरेकी श्रीमती, ‘प्रम्चैं’ नाम गरेको छोरा र ‘खेलौंस्यो’ नाम गरेकी छोरी थिइन् । आधा उमेरमै रोग लागेर फिस्योको निधन भएको थियो । फिस्योको निधन भएपछि पुदुवैले ‘माईटोंस्यो’ नाम गरेकी कान्छी श्रीमती ल्याए ।