शेरको सवारी

यो संसार परमात्माको सृष्टि हो । जीव जन्तु र बनस्पति इत्यादि सबै गणना गर्ने हो भने कति लाख वा करोड प्रकारका प्राणीको अस्तित्व छ भनेर किटान गर्न सम्म पनि हम्मेहम्मे पर्छ । मानव त्यस्ता अनगिन्ती प्राणी मध्ये एक हो । मानव जुनीलाई सर्बोत्तम मानिएको छ । यो स्वयं मानवको दावी हो । यो कुरो कति सत्य हो वा झूठै पो हो कि ? मानव भन्दा उत्तम अरू कुनै प्राणी पो छ कि ? मानवसंग अरू प्राणीको तुलनामा उर्बर मस्तिष्क भएकै कारण सर्बोत्तम भनिएको होला । कतै मानव मस्तिष्कले नभेटेको वा बुझ्न नसकेको हाम्रो भन्दा उर्बर मस्तिष्क भएको अरू कुनै प्राणी पो अस्तित्वमा छ कि वा त्यो अति उन्नत मस्तिष्कले हाम्रो मस्तिष्कलाई नै पो नियन्त्रण गरिरहेको छ कि ! त्यो सुपर मस्तिष्क यहि लोकमा छ कि कुनै पारलौकिक संसारमा बिचरण गर्छ ? कतै त्यही सुपर मस्तिष्कलाई भेट्न वा राम्ररी चिन्न नसकेर त्यसलाई ’परमेश्वर’ को नाम दिएका त होइनौं ? जे होस्, मानव मस्तिष्ककै कारण ज्ञात बिश्वको सर्बोच्च सर्बोत्तम प्राणी कहलाइएका हौं हामी ।

मस्तिष्कै बलमा मानिसले यस पृथ्वीमा देखिएका सम्पूर्ण प्राणीहरूलाई नियन्त्रण गरेको छ । शारीरिक रुपमा मानव भन्दा अत्यन्तै शक्तिशाली जीव जन्तुलाई पनि मानिसले नियन्त्रणमा लिएको छ । अजङ्गको हात्तीलाई एक पातलो माहुतेले कजाउँछ । अत्यन्तै बलशाली घोडालाई मानिसले आफूले चाहे जस्तो पिठ्युँमा चढेर दौडाउँछ । बाघ, भालु र चितुवा जस्ता जन्तुलाई समेत मानिसले कजाएको छ । यहाँ सम्म कि गौमन जस्तो खतरनाक बिषालु जन्तुलाई समेत बीनको इशारामा नचाउँछ । हिन्दीमा एउटा उखान जस्तै शब्दावलीको प्रयोग हुन्छ – शेर कि सवारी । हिन्दीमा शेर भन्नाले सामान्यतया पाटेबाघ भन्ने बुझिन्छ । जंगलका राजा भनिने सिंहलाई पनि यदाकदा शेर भनिन्छ । नेपाली भाषामा त शेर भन्नाले सामान्यतया सिंह भन्ने बुझिन्छ । शेरलाई पाटेबाघ वा सिंह जे रुपमा बुझे पनि त्यो अत्यन्तै आक्रामक, हिंसक र बलशाली मांसाहारी शिकारी जीव भनेर नै लिइन्छ । अब शेरको सवारी भनेको के त ? बाघ वा सिंहको पिठ्युँमा घोडा झैं चढेर हिँड्नुलाई नै भनिएको हो । त्यस्तो हिंसक मानवभक्षी जीवलाई नियन्त्रण गरेर कजाउँदै उसको शरीर माथि सवार भएर इच्छित ढंगले हिँडडुल गर्नु भनेको आश्चर्यजनक कुरा हो । तर मानवले मस्तिष्कको प्रयोगबाट त्यस्ता जीवको सवारी मात्र होइन आफ्नो इच्छा अनुसार शत्रु दमन र समनमा समेत प्रयोग गर्न सकिने कल्पना गरेको छ ।